พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติสมุหมนตรี รัตนโกสินทร์ศก 129
8 มาตรา · ประกาศ 11 ธ.ค. 2453
มีพระบรมราชโองการดำรัสเหนือเกล้าฯ ว่า ข้าราชการผู้ที่ได้เคยทรงพระกรุณาใช้สอยเป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยได้นั้น ข้างฝ่ายทหารก็ได้ทรงเลือกสรรให้เข้ารับราชการ ในตำแหน่งราชองครักษ์พิเศษบ้าง ประจำการบ้าง ซึ่งเป็นตำแหน่งรับราชการในที่ใกล้ชิดพระองค์ มีเครื่องหมายราชองครักษ์เป็นสำคัญ ดังแจ้งอยู่ในพระราชบัญญัติราชองครักษ์ รัตนโกสินทร์ศก ๑๑๗ นั้นแล้ว แต่ข้างฝ่ายพลเรือนยังหามีเครื่องหมายไม่ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติไว้ดังนี้
มาตรา 1
พระราชบัญญัตินี้ให้มีนามว่า พระราชบัญญัติสมุหมนตรี รัตนโกสินทร์ศก ๑๒๙
มาตรา 2
เมื่อจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งผู้ใดเป็นสมุหมนตรี จะได้มีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งเฉพาะอธิบดีกรมพระอาลักษณ์ หรือเฉพาะเสนาบดีเจ้ากระทรวง ซึ่งผู้นั้นรับราชการอยู่ในกระทรวงนั้น ๆ ถ้ามีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งเสนาบดีเจ้ากระทรวง ๆ ต้องมีหมายมายังกรมพระอาลักษณ์ เพื่อจะได้ส่งเครื่องหมายตำแหน่งไปยังผู้นั้น และลงแจ้งความตั้งสมุหมนตรีในหนังสือราชกิจจานุเบกษา
มาตรา 3
เครื่องหมายตำแหน่งสมุหมนตรีนี้ เป็นเข็มอักษรพระบรมนามาภิไธยย่อ มีรัศมี และมีมงกุฎเหนืออักษร ให้เรียกว่าเข็มสมุหมนตรี สำหรับติดอกเสื้อเบื้องขวา
มาตรา 4
ถ้าผู้ใดได้รับพระราชทานเข็มสมุหมนตรี และได้ลงแจ้งความตั้งในหนังสือราชกิจจานุเบกษาแล้ว จึงควรนับว่าผู้นั้นเป็นสมุหมนตรี
มาตรา 5
ให้ผู้ที่เป็นสมุหมนตรี มีเกียรติยศเสมอราชองครักษ์พิเศษ
มาตรา 6
ให้เป็นที่เข้าใจว่า ตามพระราชบัญญัติสมุหมนตรีนี้เป็นแต่มีพระราชประสงค์ จะพระราชทานเครื่องหมายแก่ผู้ที่ไว้วางพระราชหฤทัยเท่านั้น เพราะฉะนั้น การที่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งผู้ใด ๆ เป็นสมุหมนตรีนั้น ไม่เกี่ยวกับตำแหน่งหรือยศบรรดาศักดิ์อย่างใด ๆ จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งได้ทุกชั้นบุคคลตามพระราชอัธยาศัย
มาตรา 7
ผู้ที่เป็นสมุหมนตรีนี้ จะได้ดำรงเกียรติยศอยู่ตลอดเวลาที่พอพระราชหฤทัย จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออกจากสมุหมนตรีเมื่อใด ๆ ก็ได้ ด้วยลงแจ้งความในหนังสือราชกิจจานุเบกษาเป็นสำคัญ
มาตรา 8
ให้อธิบดีกรมพระอาลักษณ์เป็นเจ้าหน้าที่รักษาเข็มสมุหมนตรี และรักษาพระราชบัญญัตินี้ให้เป็นไปตามสมควร
ประกาศมา ณ วันที่ ๑๑ ธันวาคม รัตนโกสินทร์ศก ๑๒๙
