พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช 2479
17 มาตรา · ประกาศ 8 พ.ย. 2479 · แก้ไขล่าสุดโดย พระราชบัญญัติยศทหาร (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2556
โดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า สมควรมีพระราชบัญญัติยศทหารขึ้นโดยเฉพาะ จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้
ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร ลงวันที่ ๒๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๘) เจ้าพระยายมราช พล.อ. เจ้าพระยาพิชเยนทร โยธิน ตราไว้ ณ วันที่ ๓๑ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๗๙ เป็นปีที่ ๓ ในรัชกาลปัจจุบัน
มาตรา 1
พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า “พระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙”
มาตรา 2
ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
มาตรา 3
ตั้งแต่วันใช้พระราชบัญญัตินี้ ให้ยกเลิกบรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้ หรือซึ่งขัดแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้
มาตรา 4
ยศทหารมีตามลำดับดังนี้ ๑. สัญญาบัตร ลำดับยศและเทียบยศ ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ จอมพล พลเอก พลโท พลตรี พันเอก พันโท พันตรี ร้อยเอก ร้อยโท ร้อยตรี จอมพลเรือ พลเรือเอก พลเรือโท พลเรือตรี นาวาเอก นาวาโท นาวาตรี เรือเอก เรือโท เรือตรี จอมพลอากาศ พลอากาศเอก พลอากาศโท พลอากาศตรี นาวาอากาศเอก นาวาอากาศโท นาวาอากาศตรี เรืออากาศเอก เรืออากาศโท เรืออากาศตรี ๒. ประทวน ลำดับยศและเทียบยศ ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ นายดาบ จ่าสิบเอก จ่าสิบโท จ่าสิบตรี สิบเอก สิบโท สิบตรี พันจ่าเอก พันจ่าโท พันจ่าตรี จ่าเอก จ่าโท จ่าตรี พันจ่าอากาศเอก พันจ่าอากาศโท พันจ่าอากาศตรี จ่าอากาศเอก จ่าอากาศโท จ่าอากาศตรี
มาตรา 5
ผู้ใดจะเป็นทหารสัญญาบัตรยศชั้นใดได้นั้น จะได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งขึ้น เว้นแต่ผู้ที่มียศเป็นทหารสัญญาบัตรอยู่แล้วรับราชการประจำในสังกัดใหม่กองทัพใด ทหารยศไม่ตรงกับสังกัดกองทัพนั้น ก็ให้มียศตามกองทัพที่สังกัดใหม่ในชั้นเดียวกับยศเดิมได้ ตั้งแต่วันที่มีคำสั่งให้รับราชการประจำในสังกัดใหม่
มาตรา 6
ผู้ที่จะเป็นทหารสัญญาบัตรนั้นต้องเป็นผู้ที่มีวิทยฐานะตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนดไว้ เว้นแต่ผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ แต่งตั้งเป็นพิเศษ
มาตรา 7
การแต่งตั้งผู้ใดให้ว่าที่ยศนายทหารสัญญาบัตรชั้นใดชั่วคราวให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจแต่งตั้งผู้นั้นให้ว่าที่ยศสัญญาบัตรชั้นนั้นชั่วคราวได้เว้นแต่การแต่งตั้งว่าที่ยศนายทหารสัญญาบัตรชั่วคราวของหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ให้อยู่ในพระราชวินิจฉัยของผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการถวายความป ลอดภัยรักษาพระองค์
มาตรา 8
ผู้ใดจะเป็นนายทหารประทวนชั้นใดได้นั้นให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมผู้บังคับบัญชาชั้นแม่ทัพซึ่งเป็นหัวหน้าส่วนราชการที่ขึ้นตรงต่อกระทรวงกลาโหมผู้บัญชาการทหารบก ผู้บัญชาการทหารเรือหรือผู้บัญชาการทหารอากาศออกประทวนแต่งตั้งผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาได้ เว้นแต่การแต่งตั้งนายทหารประทวนของหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ให้อยู่ในพระราชวินิจฉัยของผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์
มาตรา 9
ผู้ที่จะเป็นทหารประทวนนั้น ต้องเป็นผู้ที่มีวิทยฐานะตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนดไว้ เว้นแต่ผู้ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมแต่งตั้งเป็นพิเศษ
มาตรา 10
ผู้ที่ได้รับยศทหารอยู่แล้วก่อนวันใช้พระราชบัญญัตินี้ให้คงมียศต่อไปตามเดิม
มาตรา 11
ทหารผู้ใดที่มิได้มียศตามพระราชบัญญัตินี้ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจออกกฎกระทรวงเทียบฐานะกับยศทหารได้
มาตรา 12
การถอดหรือการออกจากยศสัญญาบัตรจะกระทำได้โดยประกาศพระบรมราชโองการ
มาตรา 13
การให้ออกจากว่าที่ยศสัญญาบัตร หรือการถอด หรือการออกจากยศประทวน ให้ผู้มีอำนาจแต่งตั้งสั่งได้
มาตรา 14
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้นเมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้
ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ พ.อ. พหลพลพยุหเสนา นายกรัฐมนตรี
พระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ พุทธศักราช ๒๔๘๔
มาตรา 4
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมรักษาการให้เป็นไปตามพระราชกำหนดนี้
หมายเหตุ :- พระราชกำหนดนี้ได้ยกเลิกมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติยศทหาร พ.ศ. ๒๔๗๙ (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๕๗ ตอนที่ ๔๓ หน้า ๕๓๑) แก้ไขใหม่เป็นความว่า สำหรับผู้ได้รับพระราชทานยศเป็นนายทหารสัญญาบัตรอยู่แล้ว ไปรับราชการในสังกัดใหม่ กองทัพใด ก็ให้มียศในสังกัดใหม่ในชั้นเดียวกับยศเดิมนับแต่วันที่มีคำสั่ง
โดยไม่ต้องโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งอีก
พระราชบัญญัติอนุมัติพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ พุทธศักราช ๒๔๘๔
พระราชบัญญัติยศทหาร (ฉบับที่ ๓) พุทธศักราช ๒๔๘๕
มาตรา 3
ในกฎหมายว่าด้วยยศทหารและบรรดากฎหมายอื่นใด ซึ่งมีคำว่า “นาย” ประกอบยศทหารอยู่ด้วยนั้น ให้ตัดคำว่า “นาย” ออกทั้งสิ้น ถ้าผู้ที่ได้รับยศทหารเป็นหญิง ให้เติมคำว่า “หญิง” ท้ายยศนั้น ๆ ด้วย
มาตรา 4
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้
พระราชบัญญัติยศทหาร (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๔๙๔
พระราชบัญญัติยศทหาร (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๔๙๗
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากยศจอมพล จอมพลเรือ และจอมพลอากาศ เป็นยศสูงสุดของทหาร นายทหารที่มียศนี้จะต้องเป็นผู้ที่ได้กระทำประโยชน์อันยิ่งใหญ่แก่ประเทศชาติ หรือได้ประกอบคุณงามความดีในเมื่อมีการรบหรือการสงคราม
ทั้งเป็นผู้มีความรู้ความสามารถสูงอยู่ในขั้นที่จะรับใช้ประเทศชาติทุกขณะ จึงเป็นการสมควรที่จะให้ได้รับราชการอยู่จนตลอดชีวิต
พระราชบัญญัติยศทหาร (ฉบับที่ ๖) พ.ศ. ๒๕๐๑
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือตามที่มาตรา ๑๒แห่งพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติยศทหาร(ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๔๙๗ บัญญัติให้นายทหารที่มียศจอมพล จอมพลเรือ
จอมพลอากาศรับราชการอยู่จนตลอดชีวิตนั้นไม่เหมาะสมสมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายในเรื่องนี้เพื่อให้นายทหารดังกล่าวรับราชการเช่นเดียวกับข้าราชการทั่วไป
พระราชบัญญัติยศทหาร (ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๐๕
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือเนื่องจากพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ. ๒๕๐๓ได้บัญญัติให้กองทัพบก กองทัพเรือ และกองทัพอากาศเป็นส่วนราชการขึ้นตรงต่อกองบัญชาการทหารสูงสุดจึงเป็นเหตุให้ผู้บัญชาการทั้งสามกองทัพ
แต่งตั้งยศนายทหารประทวนไม่ได้สมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายในเรื่องนี้เพื่อให้ผู้บัญชาการทหารบกผู้บัญชาการทหารเรือ ผู้บัญชาการทหารอากาศ แต่งตั้งยศนายทหารประทวนได้ดังเดิมกับสมควรให้ผู้บังคับบัญชาชั้นแม่ทัพซึ่งเป็นหัวหน้าส่วนราชการที่ขึ้นตรงต่อกระทรวงกลาโหมแต่งตั้งยศนายทหารประทวนได้ด้วย
พระราชบัญญัติยศทหาร (ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๕๖
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่หน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์มีภารกิจในการถวายอารักขาและถวายพระเกียรติองค์พระมหากษัตริย์พระราชินี พระรัชทายาท และพระบรมวงศานุวงศ์รวมทั้งปฏิบัติหน้าที่ในพระราชพิธีตามที่ได้รับมอบหมายและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในเขตพระราชฐาน
ตลอดจนวางแผน อำนวยการ ประสานงานดำเนินการ และกำกับงานในหน้าที่ของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ
สยามมกุฎราชกุมารสมควรให้การแต่งตั้งว่าที่ยศนายทหารสัญญาบัตรชั่วคราวและการออกประทวนแต่งตั้งนายทหารประทวนของหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์อยู่ในพระราชวินิจฉัยของผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
