พระราชบัญญัติเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 พุทธศักราช 2480

มาตรา 1 พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า “พระราชบัญญัติเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๘ พุทธศักราช ๒๔๘๐”

มาตรา 2 ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

มาตรา 3 ลักษณะแห่งเหรียญรัตนาภรณ์ตามพระราชบัญญัตินี้ให้มีอักษรพระบรมนามาภิไธย อ.ป.ร. อยู่ในขอบวงกลมซึ่งมีรัศมีมีหูสำหรับร้อยแพรแถบข้างบน ทำด้วยทองคำ เงิน และเงินขัดเงายักเยื้องไว้อย่างต่างกัน มีลำดับเป็น ๕ ชั้น ดังนี้ ชั้นที่ ๑ เรือนเงินประดับเพชรทั้งดวง หูทองคำ ชั้นที่ ๒ อักษรพระบรมนามาภิไธยทองคำลงยาแดง ขอบเรือนเงินประดับเพชร หูทองคำ ชั้นที่ ๓ อักษรพระบรมนามาภิไธยทองคำลงยาแดง ขอบเพชรสร่งเงิน หูทองคำ ชั้นที่ ๔ อักษรพระบรมนามาภิไธยทองคำ ขอบเพชรสร่งเงิน หูเงิน กาไหล่ทอง ชั้นที่ ๕ อักษรพระบรมนามาภิไธยเงิน ขอบเพชรสร่งเงิน หูเงิน กาไหล่ทอง ให้มีแพรแถบพื้นสีเหลือง มีริ้วแดง ๒ ข้าง กว้าง ๒๓ มิลลิเมตร สอดร้อยหูเหมือนกันทั้ง ๕ ชั้น สำหรับพระราชทานสตรีผูกเป็นรูปแมลงปอ สำหรับพระราชทานบุรุษไม่ผูก ใช้กลัดอกเสื้อ

มาตรา 4 เหรียญนี้พระมหากษัตริย์จะพระราชทานแก่ผู้ใด แล้วแต่จะทรงพระราชดำริเห็นสมควรโดยพระมหากรุณา มีประกาศนียบัตรลงลายพระราชหัตถเลขาประทับพระราชลัญฉกรเป็นสำคัญกำกับไว้ด้วย ผู้ซึ่งได้รับพระราชทานเหรียญชั้นใด จะเขียนหมายย่อไว้ท้ายชื่อก็ให้เขียนหมายเหรียญชั้นนั้น ดังนี้ ชั้นที่ ๑ หมาย อ.ป.ร. ๑ ชั้นที่ ๒ หมาย อ.ป.ร. ๒ ชั้นที่ ๓ หมาย อ.ป.ร. ๓ ชั้นที่ ๔ หมาย อ.ป.ร. ๔ ชั้นที่ ๕ หมาย อ.ป.ร. ๕

มาตรา 5 เหรียญนี้พระราชทานเป็นของส่วนพระองค์ จะต้องส่งคืนแต่ดวงเดิมเมื่อได้รับพระราชทานดวงใหม่เลื่อนเป็นชั้นสูงขึ้นไป ดวงที่ได้รับพระราชทานประจำตัวนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเป็นสิทธิ์ แม้ผู้ซึ่งได้รับพระราชทานล่วงลับไปแล้ว ก็ให้ตกทอดเป็นมรดกแก่ทายาทเพื่อจะได้เก็บไว้เป็นที่ระลึกในวงศ์ตระกูลสืบไป หากว่าทายาทมีปรารถนาจะเชิดชูเกียรติคุณจะเอาแต่ดวงเหรียญร้อยสร้อยสวมคอก็พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้สวมได้ แต่จะร้อยแพรแถบเอาไปใช้ประดับไม่ได้

มาตรา 6 ให้นายกรัฐมนตรีมีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้