พระราชบัญญัติเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 พ.ศ. 2495

มาตรา 1 พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า “พระราชบัญญัติเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๙ พ.ศ. ๒๔๙๕”

มาตรา 2 พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

มาตรา 3 ลักษณะแห่งเหรียญรัตนาภรณ์ตามพระราชบัญญัตินี้ ให้มีอักษรพระปรมาภิไธย ภ.ป.ร. อยู่ในขอบวงกลมซึ่งมีรัศมี และมีหูทำด้วยทองคำสำหรับร้อยแพรแถบข้างบน มีลำดับเป็น ๕ ชั้น ดังนี้ ชั้นที่ ๑ อักษรพระปรมาภิไธยและขอบเรือนเงินประดับเพชรทั้งดวง ชั้นที่ ๒ อักษรพระปรมาภิไธยทองคำ ลงยาสีขาว ขอบเรือนเงินประดับเพชร ชั้นที่ ๓ อักษรพระปรมาภิไธยทองคำ ลงยาสีขาว ขอบสร่งทองคำ ชั้นที่ ๔ อักษรพระปรมาภิไธยทองคำ ขอบสร่งเงิน ชั้นที่ ๕ อักษรพระปรมาภิไธยเงิน ขอบสร่งเงิน ให้มีแพรแถบกว้าง ๒๓ มิลลิเมตร พื้นสีเหลือง มีริ้วสีขาว ๒ ข้าง สอดร้อยหูเหมือนกันทั้ง ๕ ชั้น สำหรับพระราชทานสตรี ผูกเป็นรูปแมลงปอ สำหรับพระราชทานบุรุษ ไม่ผูก ใช้กลัดอกเสื้อเบื้องซ้าย

มาตรา 4 เหรียญนี้จะพระราชทานแก่ผู้ใด แล้วแต่จะทรงพระราชดำริเห็นสมควร โดยมีประกาศนียบัตรทรงลงพระปรมาภิไธยและประทับพระราชลัญจกรประจำพระองค์เป็นสำคัญกำกับไว้ด้วย ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญนี้ จะเขียนอักษรย่อไว้ท้ายชื่อ ก็ให้เขียนดั่งนี้ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ ๑ ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๑ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ ๒ ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๒ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ ๓ ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๓ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ ๔ ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๔ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ ๕ ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๕

มาตรา 5 เหรียญนี้พระราชทานเป็นเครื่องหมายในพระมหากรุณาส่วนพระองค์ และพระราชทานเป็นสิทธิ แม้ผู้ได้รับพระราชทานล่วงลับไปแล้ว ก็ให้ตกทอดแก่ทายาท เพื่อรักษาไว้เป็นที่ระลึกในวงศ์ตระกูลสืบไป หากว่าทายาทมีปรารถนาจะเชิดชูเกียรติคุณ จะใช้แต่ดวงเหรียญร้อยสร้อยสวมคอ ก็พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้ได้ แต่จะร้อยแพรแถบเอาไปใช้ประดับไม่ได้ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญดวงใหม่เลื่อนเป็นชั้นสูงขึ้นไปต้องส่งเหรียญดวงเดิมคืน

มาตรา 6 ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้