คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่านางเกลียว อมราภรณ์ ภรรยาโจทก์ได้ทำประกันชีวิตไว้กับบริษัทจำเลยโดยมีโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ บริษัทจำเลยได้ออกกรมธรรม์ประกันชีวิตให้แก่นางเกลียว อมราภรณ์ โดยมีเงื่อนไขว่าหากนางเกลียว อมราภรณ์ ถึงแก่กรรมบริษัทจำเลยจะชำระเงินให้โจทก์ 50,000 บาท ครั้นนางเกลียว อมราภรณ์ ถึงแก่กรรม โจทก์ในฐานะผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ได้แจ้งให้บริษัทจำเลยจ่ายเงินแก่โจทก์ บริษัทจำเลยบิดพลิ้วไม่ยอมจ่าย จึงขอให้ศาลบังคับบริษัทจำเลยใช้เงินแก่โจทก์พร้อมทั้งดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า นางเกลียว อมราภรณ์ ได้ทำประกันชีวิตไว้กับจำเลยจริง แต่จำเลยสืบทราบภายหลังว่านางเกลียว อมราภรณ์ มีสุขภาพไม่สมบูรณ์เนื่องจากป่วยเป็นโรคเกี่ยวกับปอดและถุงลมพองโดยได้รับการตรวจรักษาและฉายเอ๊กซเรย์ที่โรงพยาบาลหลายแห่งจนกระทั่งถึงแก่กรรม
นางเกลียว อมราภรณ์มีหน้าที่แจ้งเรื่องดังกล่าวให้จำเลยทราบขณะทำคำขอเอาประกันชีวิตและขณะตรวจสุขภาพกับนายแพทย์ แต่นางเกลียวกลับปกปิดข้อเท็จจริงดังกล่าวด้วยการแถลงข้อความเท็จต่อจำเลย ถ้าจำเลยทราบความจริงเกี่ยวกับสุขภาพของนางเกลียว อมราภรณ์แล้ว จำเลยจะไม่ยอมรับประกันชีวิตของนางเกลียว อมราภรณ์ กรมธรรม์ประกันชีวิตจึงตกเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 จำเลยมีหนังสือบอกล้างสัญญาประกันชีวิตไปยังโจทก์และโจทก์ได้รับหนังสือแล้วจำเลยไม่ต้องรับผิดใช้เงินเอาประกันชีวิตตามฟ้อง ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ขอให้ยกฟ้องเดิมศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า ฟ้องโจทก์ไม่เคลือบคลุมประเด็นว่าสัญญาประกันชีวิตเป็นโมฆียะหรือไม่
เห็นว่าข้อความบางส่วนของเอกสารหมาย ล.3 เป็นภาษาอังกฤษจำเลยมิได้ทำคำแปล และจำเลยมิได้ส่งสำเนาเอกสารหมาย ล.3, ล.4 ให้แก่โจทก์ก่อนวันสืบพยานเป็นการฝ่าฝืนต่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46, 90 ไม่รับฟังจึงไม่มีเหตุอันจะทำให้สัญญาประกันชีวิตตกเป็นโมฆียะ ส่วนประเด็นค่าเสียหายฟังไม่ได้ว่าโจทก์ทวงถามก่อนฟ้อง โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกดอกเบี้ยในช่วงเวลาก่อนฟ้องพิพากษาให้จำเลยใช้เงินตามสัญญาประกันชีวิตแก่โจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ย
คำพิพากษาศาลล่าง
จำเลยอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ไม่เคลือบคลุม เกี่ยวกับเอกสารหมาย ล.3, ล.4 แม้จำเลยจะปฏิบัติฝ่าฝืนประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งโดยไม่ส่งสำเนาแก่โจทก์ก่อนวันสืบพยาน แต่เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม จำเป็นจะต้องสืบพยานหลักฐานอันสำคัญเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดี สมควรรับฟังเอกสารดังกล่าว และที่จำเลยไม่ทำคำแปลเอกสารหมาย ล.3 นั้น ศาลสั่งให้ฝ่ายที่ส่งเอกสารทำคำแปลมายื่นต่อศาลได้ ที่ศาลชั้นต้นปฏิเสธไม่รับฟังพยานหลักฐานดังกล่าวไม่ชอบด้วยวิธีพิจารณา พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นเฉพาะในประเด็นว่าสัญญาประกันชีวิตเป็นโมฆียะหรือไม่ ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาและพิพากษาคดีใหม่
ศาลฎีกาวินิจฉัย
โจทก์ฎีกา ระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาโจทก์ถึงแก่กรรม สิบเอกธวัชชัย อมราภรณ์ บุตรโจทก์ร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทนที่โจทก์ผู้มรณะ ศาลฎีกาอนุญาต ส่วนคดีศาลฎีกาพิพากษายืน ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่เฉพาะประเด็นว่าสัญญาประกันชีวิตเป็นโมฆียะหรือไม่ วินิจฉัยว่านางเกลียว อมราภรณ์ ป่วยเป็นโรคถุงลมพอง เคยรับการรักษาและฉายเอ๊กซเรย์มาก่อนที่จะทำสัญญาประกันชีวิตกับจำเลย แต่ขณะตรวจสุขภาพเพื่อขอประกันชีวิต นางเกลียวบิดบังความจริงว่าไม่เคยเจ็บป่วยหรือเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลใด ๆ สัญญาประกันชีวิตตกเป็นโมฆียะจำเลยมีหนังสือบอกล้างแล้วโจทก์ผู้รับประโยชน์ไม่มีสิทธิเรียกให้จำเลยจ่ายเงินตามกรมธรรม์ประกันชีวิตได้ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงตามศาลล่างว่า
นางเกลียวเจ็บป่วยเป็นโรคถุงลมพองเคยรับการรักษาตัวและฉายเอ๊กซเรย์ที่โรงพยาบาลต่าง ๆ หลายแห่งมาก่อนที่จะทำสัญญาประกันชีวิตกับบริษัทจำเลย และเห็นว่าโรคถุงลมพองนี้เป็นโรคเรื้อรังรักษาไม่หายขาดและอาจทำให้ผู้ป่วยถึงแก่ความตายได้ หรือมีโรคแทรกทำให้หัวใจโตและปอดบวม นางเกลียวถึงแก่กรรมด้วยโรคหัวใจโตโรคเกี่ยวกับคอ หลอดลม เป็นข้อที่จำเลยกำหนดไว้ในแบบพิมพ์คำแถลงของผู้ขอเอาประกัน เพื่อสอบถามผู้เอาประกันชีวิต ถือได้ว่าเป็นเรื่องสำคัญโรคถุงลมพองจึงเป็นโรคที่มีความสำคัญอันอาจถือเป็นเหตุให้จำเลยบอกปัดไม่ยอมทำสัญญาประกันชีวิตนางเกลียวได้ ถ้าจำเลยทราบข้อความจริงนี้มาก่อน การที่นางเกลียวตอบคำถามแพทย์ผู้ตรวจสุขภาพว่าไม่เคยเจ็บป่วยเป็นโรคใด
ๆ ไม่เคยรับการรักษาในโรงพยาบาลและไม่เคยฉายเอ๊กซเรย์ทั้ง ๆ ที่นางเกลียวรู้ตัวดีว่าป่วยเป็นโรคถุงลมพองเรื้อรังมานานปีเคยเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลหลายแห่งและเคยรับการฉายเอ๊กซเรย์มาแล้วจึงเป็นการละเว้นไม่เปิดเผยข้อความจริง ซึ่งเรื่องเหล่านี้มีความสำคัญที่จำเลยต้องการทราบเพื่อจะนำไปประกอบการวินิจฉัยว่าจะรับประกันชีวิตนางเกลียวหรือไม่ สัญญาประกันชีวิตที่นางเกลียวทำไว้กับจำเลยจึงตกเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 วรรคแรก
ที่โจทก์ฎีกาว่าแพทย์ของจำเลยตรวจสุขภาพของนางเกลียวแล้วมีความเห็นว่าสุขภาพดี ทั้งที่โรคนางเกลียวเป็นโรคที่ตรวจพบง่าย จึงเป็นความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของจำเลย สัญญาประกันชีวิตไม่เป็นโมฆียะนั้น เห็นว่าตามคำแพทย์ปรากฏว่าการตรวจโรคถุงลมพองโดยวิธีธรรมดาจะพบได้ยากนอกจากฉายเอ๊กซเรย์หรือใช้สีฉีดเข้าไปในปอดแล้วฉายเอ๊กซเรย์แต่เมื่อนางเกลียวปกปิดมิได้แจ้งเรื่องที่เจ็บป่วยให้แพทย์ผู้ตรวจสุขภาพทราบ ก็ไม่มีเหตุที่แพทย์จะต้องฉายเอ๊กซเรย์ตรวจดูถุงลมของนางเกลียว เพราะไม่อาจรู้ได้ว่านางเกลียวเป็นโรคถุงลมพอง แพทย์ได้ตรวจร่างกายนางเกลียวแล้วเห็นว่าสุขภาพปกติจึงรายงานเสนอความเห็นควรรับประกัน และการรับประกันชีวิตของจำเลยก็พิจารณาจากรายงานของแพทย์ประกอบกับคำขอเอาประกัน
เช่นนี้จะฟังว่าจำเลยประมาทเลินเล่อมิได้ จำเลยได้ใช้ความระมัดระวังในการรับประกันชีวิตนางเกลียวแล้ว กรณีไม่ต้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 866 อันจะถือได้ว่าสัญญาประกันชีวิตเป็นอันสมบูรณ์ สัญญาประกันชีวิตรายพิพาทเป็นโมฆียะ จำเลยบอกล้างแล้วจึงตกเป็นโมฆียะ จำเลยไม่ต้องรับผิดใช้เงินตามสัญญาประกันชีวิตแก่โจทก์พิพากษายืน
