คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า นายสิงห์คำบุครโจทก์เป็นสมาชิกองค์การช่วยเพื่อนครู(ช.พ.ค.)จังหวัดลำพูน ก่อนถึงแก่กรรมนายสิงห์คำได้ทำพินัยกรรมยกเงิน ช.พ.ค.ทั้งสิ้นให้โจทก์ เมื่อนายสิงห์คำถึงแก่กรรมโจทก์ได้ขอรับเงิน ช.พ.ค. แต่จำเลยที่ ๑ ซึ่งเป็นศึกษาธิการจังหวัดลำพูนมีหน้าที่รับผิดชอบในองค์การนี้ไม่ยอมจ่ายเงิน ช.พ.ค.ให้แก่โจทก์แต่กลับไปจ่ายให้แก่จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นบุตรนายสิงค์คำ จึงขอให้จำเลยทั้งสองใช้เงิน ช.พ.ค.แก่โจทก์ตามพินัยกรรม
จำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ ๑ ได้เอาเงินจำนวนนี้เข้าบัญชีธนาคารออมสินในนามของจำเลยที่ ๒ ตามข้อบังคับของ ช.พ.ค. จำเลยที่ ๒ ยังไม่ได้รับเงินจำนวนนี้ไป วันชี้สองสถานคู่ความแถลงรับขอ้เท็จจริงบางประการแล้วต่างไม่ติดใจสืบพยาน ศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์
คำพิพากษาศาลล่าง
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน
ศาลฎีกาวินิจฉัย
โจทก์ฎีกา
ศาลฎีกาเห็นว่า เงินช.พ.ค.นี้เป็นเงินที่สมาชิกช่วยกันบริจาคในเมื่อสมาชิกคนใดคนหนึ่งถึงแก่ความตายลง เพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัว เฉพาะอย่างยิ่งบุตรของผู้ตาย เพื่อสวัสดิการประคับประคองฐานะตามสมควร ตัวผู้ตายเองหาได้สิทธิแต่ประการใดในเงินสงเคราะห์นี้ไม่ ต่อมาได้มีข้อบังคับเพิ่มเติมใน พ.ศ.๒๕๐๒ กำหนดว่าสมาชิกที่ออกจากราชการเช่นโดยเหตุสูงอายุ หรือรับราชการมานานนั้น ให้คณะกรรมการอำนวยการจ่ายเงินทุนสงเคราะห์ให้แก่สมาชิกผู้นั้น ซึ่งในกรณีนี้ศาลฎีกาเห็นว่า สมาชิกนั้นย่อมมีสิทธิจัดการแก่เงินน้นของตนได้ตามความพอใจ แต่เงินทุนสงเคราะห์ที่จ่ายให้เพราะเหตุมรณกรรมของสมาชิกนั้นเป็นอีกอย่างหนึ่งหาเหมือนกันไม่
คือ เป็นเงินเพื่อช่วยเหลืองานศพและอุปการะบุตรของผู้ตายในการศึกษาเล่าเรียนและการอาชีพโดยเฉพาะ มิใช่เป็นเงินหรือสิทธิที่จะพึงได้แก่ตัวสมาชิกเองดังเช่นผู้ที่ออกจากราชการ ฉะนั้น การที่นายสิงห์คำผู้ตายทำพินัยกรรมยกเงินทุนสงเคราะห์ที่องค์การ ช.พ.ค.จะจ่ายในเมื่อตนถึงแก่ความตายเช่นนี้ พินัยกรรมนั้นย่อมไม่มีผลบังคับ เพราะเงินนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๐๐ ผู้ตายจึงไม่มีอำนาจแสดงเจตนาโดยพินัยกรรมสั่งเสียได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๘๖
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืน ยกฎีกาโจทก์ ค่าธรรมเนียมและค่าทนายความชั้นนี้ให้เป็นพับกันไป
