คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2539 จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์จากโจทก์ราคา 381,308.64 บาท ตกลงชำระงวดละเดือน เดือนละ 8,500 บาท รวม48 เดือน มีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม จำเลยที่ 1 ชำระเงินแก่โจทก์เพียง 111,215.02 บาท แล้วผิดนัดตั้งแต่งวดที่ 15 ถือว่าสัญญาเช่าซื้อเลิกกันตามสัญญาข้อ 10 โจทก์บอกเลิกสัญญาจำเลยที่ 1 ไม่ส่งมอบรถยนต์คืน โจทก์เสียหายขาดประโยชน์จากการให้เช่ารถยนต์เดือนละ 6,000 บาท ถึงวันฟ้องรวม 14 เดือน เป็นเงิน84,000 บาท ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันส่งมอบรถยนต์คืนโจทก์ หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคา 270,093.62 บาท และให้ร่วมกันชำระค่าขาดประโยชน์เป็นเงิน 84,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปี
นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จกับร่วมกันชำระค่าขาดประโยชน์อีกเดือนละ 6,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะส่งคืนรถยนต์หรือใช้ราคาแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า รถยนต์ที่เช่าซื้อมีราคาประมาณ 400,000 บาท จำเลยที่ 1ชำระเงินดาวน์จำนวน 115,000 บาท และชำระค่าเช่าซื้อรวม 14 งวด เป็นเงิน 119,000บาท ต่อมาเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2540 รถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายเพราะถูกคนร้ายลักไปจำเลยทั้งสองไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ค่าขาดประโยชน์ไม่เกินเดือนละ 1,000 บาท ค่าเสียหายไม่เกิน 30,000 บาท โจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยไม่เกินอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี
นับแต่วันที่ 16 ตุลาคม 2541 จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยทั้งสองไม่ต้องรับผิดชดใช้ราคารถยนต์จำนวน 100,000 บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติได้ว่า เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2539จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ยี่ห้อมิตซูบิชิ หมายเลขทะเบียน 4 ฎ - 5731กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ราคา 381,308.64 บาท ตกลงผ่อนชำระ 48 งวด งวดละ8,500 บาท ภายในวันที่ 20 ของทุกเดือน เริ่มงวดแรกวันที่ 20 กรกฎาคม 2539 โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมตามสัญญาเช่าซื้อและค้ำประกันเอกสารหมาย
จ.5 และ จ.6 จำเลยที่ 1 ผิดนัดชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 15 ประจำวันที่ 20 กันยายน 2540 เป็นต้นมา โจทก์ได้รับแจ้งจากจำเลยที่ 1 ว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อถูกคนร้ายลักไปเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2540 ตามสำเนารายงานประจำวันเกี่ยวกับคดีเอกสารหมาย ล.1คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ในข้อแรกว่า ตามคำฟ้องและทางนำสืบโจทก์ พอถือได้ว่าโจทก์เรียกราคารถยนต์อันเนื่องมาจากรถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายได้หรือไม่ โจทก์ฎีกาว่า ตามสัญญาเช่าซื้อข้อ 6 ระบุว่าในระหว่างที่ผู้เช่าซื้อชำระค่าเช่าซื้อยังไม่หมด หากรถยนต์ที่เช่าซื้อเกิดสูญหาย ผู้เช่าซื้อยังต้องรับผิดชดใช้ค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ให้แก่ผู้ให้เช่าซื้อจนครบถ้วน
แม้คำฟ้องของโจทก์จะเป็นการฟ้องเรียกค่าเสียหายอันเนื่องมาจากจำเลยทั้งสองผิดสัญญาเช่าซื้อและค้ำประกันมิได้เรียกร้องเป็นค่าเสียหายอันเนื่องมาจากรถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายก็ตาม พอถือได้ว่าโจทก์เรียกค่าเสียหายอันเนื่องมาจากรถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหาย เห็นว่า ตามคำฟ้องและทางนำสืบโจทก์ได้บรรยายและนำสืบให้เห็นว่าจำเลยที่ 1 ผิดสัญญาเช่าซื้อโดยได้แนบสำเนาสัญญาเช่าซื้อมาท้ายคำฟ้องและอ้างส่งสัญญาเช่าซื้อต่อศาล และมีคำขอบังคับให้ส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อคืนโจทก์ หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคารถยนต์ ซึ่งตามสัญญาเช่าซื้อ ข้อ 6 ระบุว่า ถ้าทรัพย์สินที่เช่าซื้อถูกโจรภัย สูญหายไม่ว่าโดยเหตุสุดวิสัยหรือโดยเหตุใด ๆ ผู้เช่าซื้อยอมรับผิดชำระค่าเช่าซื้อตามสัญญาจนครบ ดังนั้น ตามคำฟ้องและทางนำสืบโจทก์พอถือได้ว่าโจทก์เรียกค่าเสียหายอันเนื่องมาจากรถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายแล้ว ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าปัญหาดังกล่าวเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลอุทธรณ์มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ และพิพากษาว่าจำเลยทั้งสองไม่ต้องรับผิดชดใช้ราคารถยนต์จำนวน 100,000 บาท นั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะเมื่อรถยนต์ที่เช่าซื้อถูกคนร้ายลักไป จำเลยที่ 1 ผู้เช่าซื้อก็ต้องใช้ราคารถยนต์นั้นให้แก่โจทก์ แม้สัญญาเช่าซื้อจะระงับเพราะวัตถุแห่งสัญญาสูญหายความรับผิดของจำเลยที่ 1 ก็ยังมีอยู่ตามข้อสัญญา ประกอบกับเมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ราคารถยนต์ 100,000 บาทแล้ว จำเลยทั้งสองไม่ติดใจอุทธรณ์ คงมีแต่โจทก์อุทธรณ์ฝ่ายเดียวขอค่าเสียหายราคารถยนต์เพิ่มขึ้น ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังขึ้นปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ในข้อต่อไปมีว่า ศาลอุทธรณ์กำหนดประเด็นตามอุทธรณ์ของโจทก์ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โจทก์ฎีกาว่า
โจทก์อุทธรณ์ฝ่ายเดียวว่าจำเลยทั้งสองจะต้องชำระค่าเสียหายให้แก่โจทก์เป็นเงิน 188,784.98 บาทมิใช่ค่าเสียหายจำนวน 100,000 บาท ตามที่ศาลชั้นต้นพิพากษา ดังนั้น ที่ศาลอุทธรณ์กำหนดประเด็นในชั้นอุทธรณ์ว่าจำเลยทั้งสองจะต้องร่วมกันใช้ราคารถยนต์แก่โจทก์หรือไม่เพียงใดนั้นเป็นการกำหนดประเด็นนอกฟ้องอุทธรณ์ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เห็นว่าโจทก์อุทธรณ์ว่าโจทก์ลงทุนซื้อรถยนต์ที่เช่าซื้อมาในราคา 300,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์บางส่วน เป็นเงิน 111,215.02 บาท โจทก์ยังคงขาดทุนอีกเป็นเงิน188,784.98 บาท จำเลยทั้งสองต้องชำระค่าเสียหายแก่โจทก์อีกเป็นเงิน 188,784.98บาท คือค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่รวมทั้งหนี้สินอื่นที่ผู้เช่าซื้อต้องรับผิดตามสัญญาเช่าซื้อข้อ 6 ดังที่ศาลชั้นต้นกำหนดให้จำเลยทั้งสองรับผิดชดใช้แก่โจทก์นั่นเอง
การที่ศาลอุทธรณ์กำหนดประเด็นว่าจำเลยทั้งสองจะต้องร่วมกันใช้ราคารถยนต์แก่โจทก์หรือไม่เพียงใดนั้นก็เป็นค่าเสียหายตามสัญญาเช่าซื้อข้อ 6 เช่นกัน ศาลอุทธรณ์กำหนดประเด็นมานั้นถูกต้องชอบด้วยกฎหมายแล้ว ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาในข้อสุดท้ายมีว่า จำเลยทั้งสองจะต้องร่วมกันใช้ราคารถยนต์ให้แก่โจทก์เพียงใด คดีนี้แม้ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาทห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงก็ตาม แต่เนื่องจากเมื่อศาลฎีกาได้วินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายแล้วเพื่อมิให้คดีต้องล่าช้า จึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาข้อเท็จจริงในประเด็นดังกล่าวโดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย โจทก์ฎีกาว่า
ค่าเสียหายราคารถยนต์ควรเป็น 188,784.98 บาท เห็นว่า จำเลยที่ 1 ชำระเงินดาวน์จำนวน 115,000บาท และชำระเงินค่างวด 14 งวด จำนวน 111,215.02 บาท รวมเป็นเงิน 226,215.02บาท เมื่อนำมาหักออกจากราคารถยนต์ที่แท้จริง ที่ศาลชั้นต้นกำหนดราคารถยนต์ส่วนที่ขาดให้เป็นจำนวน 100,000 บาท นั้นเหมาะสมเป็นธรรมแล้ว ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังขึ้นบางส่วน"
ผลคำพิพากษา
พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำศาลชั้นต้น
