คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นธนาคารพาณิชย์ บริษัทน้ำตาลมิตรสยาม จำกัด ได้ออกเช็คลงวันที่ล่วงหน้าของธนาคารโจทก์สั่งให้ธนาคารโจทก์จ่ายเงินจำนวน8,062 บาทให้แก่นายชัยยุทธ แล้วนายชัยยุทธกับนายสมคิดและพวกได้ร่วมกันแก้ไขเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมจำนวนเงินในเช็คจากจำนวน 8,062 บาทเป็น 908,062 บาทแล้วนายสมคิดได้นำเช็คนั้นมอบให้แก่ธนาคารจำเลยยึดถือครอบครองไว้ในฐานะผู้ทรงเพื่อเป็นประกันหนี้ที่นายสมคิด กู้เบิกเงินเกินบัญชีไปจากจำเลย เมื่อถึงกำหนดวันใช้เงินตามเช็ค จำเลยได้นำเช็คมาเรียกเก็บเงินจากโจทก์ โจทก์ได้จ่ายเงินให้แก่จำเลยจำนวน 908,062 บาท โดยหักเงินจากบัญชีของบริษัทน้ำตาลมิตรสยาม จำกัด โดยโจทก์หลงผิดว่าเป็นเช็คสั่งจ่ายเงินตามจำนวนอันแท้จริง
เมื่อโจทก์ทราบว่าเช็คได้ถูกแก้ไขเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมจำนวนเงินให้สูงขึ้นจึงได้จ่ายเงินจำนวน 900,000 บาท คืนแก่บริษัทน้ำตาลมิตรสยาม จำกัด การที่จำเลยในฐานะผู้ทรงเช็คได้รับเงินจากโจทก์เกินกว่าจำนวนเงินที่สั่งจ่ายตามเช็คอันแท้จริงเป็นการได้เงินไปโดยปราศจากมูลที่จะอ้างได้ตามกฎหมาย จำเลยจึงต้องชำระเงินจำนวนที่เกินไปคืนโจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ยขอศาลพิพากษาให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 900,00 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยให้โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่ทราบเรื่องการปลอมแปลงแก้ไขเพิ่มเติมเช็คที่โจทก์ฟ้องขณะเช็คอยู่กับจำเลยเป็นเช็คที่สมบูรณ์ ไม่มีการขีดเขียนเพิ่มเติมแต่อย่างใด โจทก์จึงได้ยอมให้มีการหักเงินกันทางบัญชีโจทก์จะอ้างภายหลังว่าได้จ่ายเงินตามเช็คโดยหลงผิดหาได้ไม่
การที่โจทก์ใช้เงินคืนแก่บริษัทน้ำตาลมิตรสยาม จำกัด เป็นการกระทำไปตามอำเภอใจของโจทก์เอง ทั้งเป็นการชำระหนี้ให้แก่ผู้กระทำผิดกฎหมาย หากบริษัทดังกล่าวร่วมรู้เห็นในการแก้ไขเพิ่มเติมเช็คนั้นเสียเอง โจทก์เรียกร้องคืนจากจำเลยไม่ได้ เช็ครายนี้นายสมคิด มอบให้จำเลยเพื่อเป็นประกันหนี้เงินกู้เบิกเงินเกินบัญชี จำเลยมิได้ลาภงอกหรือได้เงินเพิ่มขึ้น โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ความเสียหายเกิดขึ้นเพราะความประมาทเลินเล่อของบริษัทน้ำตาลมิตรสยาม จำกัด ผู้ออกเช็ค โจทก์ย่อมไม่ต้องรับผิดคืนเงินให้แก่ผู้ฝาก การที่โจทก์คืนเงินเมื่อบริษัทดังกล่าวขอคืนโดยโจทก์ไม่ต้องรับผิดคืนเงินให้แก่ผู้ออกเช็คนั้น เป็นเรื่องของการเลือกปฏิบัติตามความพอใจของโจทก์เอง
หามีกฎหมายบังคับให้จำต้องทำไม่ จึงไม่ก่อให้เกิดสิทธิที่จะเรียกเงินคืนจากธนาคารจำเลยได้ พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อการแก้ไขเปลี่ยนแปลงจำนวนเงินในเช็คไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ก็เป็นการแก้ไขเปลี่ยนแปลงที่ไม่ประจักษ์ในข้อสำคัญ ต้องตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1007 วรรคสองและสาม เมื่อผู้สั่งจ่ายไม่ได้รู้เห็นยินยอมในการแก้ไขเปลี่ยนแปลงนั้นด้วย ธนาคารจำเลยผู้ทรงเช็คย่อมมีสิทธิบังคับการใช้เงินตามเช็คได้เพียงจำนวนเงินเดิมก่อนมีการแก้ไขเท่านั้น จำนวนเงินที่เกินไปจากนั้นเป็นการรับเอาไว้อันปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ เมื่อธนาคารโจทก์มิได้จ่ายเงินให้ธนาคารจำเลยรับไปตามอำเภอใจแต่จ่ายไปโดยเชื่อว่า
ผู้สั่งจ่ายออกเช็คสั่งจ่ายเงินตามจำนวนที่มีการแก้ไข ธนาคารจำเลยก็ต้องคืนเงินส่วนที่รับเกินมาให้แก่ธนาคารโจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ยนับแต่วันที่ธนาคารโจทก์แจ้งให้ธนาคารจำเลยทราบถึงการคืนเงินจำนวนนี้ ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 และ 407แม้ข้อเท็จจริงจะปรากฏว่าการแก้ไขเปลี่ยนแปลงจำนวนเงินในเช็คสามารถทำได้โดยไม่ประจักษ์ก็เพราะผู้เขียนเช็คของบริษัทน้ำตาลมิตรสยาม จำกัด เว้นช่องว่างข้างหน้าตัวเลขและตัวหนังสือจำนวนเงินที่สั่งจ่ายไว้ โดยไม่ขีดเส้นข้างหน้ากันการเขียนจำนวนเงินเพิ่มเติม เป็นการไม่ปฏิบัติตามระเบียบการเขียนเช็คของธนาคาร เป็นเหตุให้มีการเพิ่มเติมจำนวนเงินได้ง่าย และผู้สั่งจ่ายลงชื่อสั่งจ่ายโดยไม่ตรวจดูเสียก่อน
อันเป็นความประมาทเลินเล่อของผู้สั่งจ่าย แต่ในขณะเดียวกันจำนวนเงินส่วนเกินที่ธนาคารจำเลยรับไว้ ก็เป็นการรับไว้โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ ธนาคารจำเลยได้รับความเสียหายเพราะความประมาทเลินเล่ออย่างไรก็เป็นเรื่องที่ธนาคารจำเลยจะต้องว่ากล่าวเอาแก่ผู้สั่งจ่ายพิพากษากลับ ให้จำเลยใช้เงิน 900,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยให้โจทก์
