คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้รับโอนกรรมสิทธิ์ส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ ๔๙๐๙ ตั้งอยู่ที่อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี มาจากนางชลอผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินแปลงดังกล่าวรวมกับจำเลย แล้วโจทก์จำเลยได้ถือกรรมสิทธิ์รวมกันต่างครอบครองเป็นส่วนสัด โจทก์ครอบครองส่วนด้านเหนือที่นางชลอครอบครองอยู่ ส่วนจำเลยครอบครองด้านใต้ต่อมา พ.ศ. ๒๕๒๐ โจทก์จำเลยได้ทำบันทึกข้อตกลงแบ่งที่ดินดังกล่าวกันให้จำเลยได้ทางทิศใต้ครึ่งหนึ่ง ส่วนโจทก์ได้แปลงที่คงเหลือ แต่เมื่อรังวัดแล้วได้เนื้อที่ไม่เต็มตามโฉนดและจำเลยนำชี้ปักหลักเขตเอามากกว่าครึ่งหนึ่ง ขอให้บังคับให้จำเลยแบ่งที่พิพาทให้แก่โจทก์ ครึ่งหนึ่งตามข้อตกลง
จำเลยให้การว่า โจทก์จำเลยได้ตกลงแบ่งครึ่งกันตามที่ครอบครองมาโดยถือเอาคันดินกั้นกลางเป็นเขต ไม่จำต้องให้ได้เนื้อที่ครึ่งหนึ่งดังโจทก์ฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์จำเลยได้แยกกันครอบครองเป็นส่วนสัดมาแต่ต้น จะบังคับให้แบ่งครึ่งตามเนื้อที่ไม่ได้ พิพากษายกฟ้อง
คำพิพากษาศาลล่าง
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้แบ่งครึ่งหนึ่งตามเนื้อที่
ศาลฎีกาวินิจฉัย
จำเลยฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า บันทึกดังกล่าวมีข้อความว่า โจทก์จำเลยตกลงแบ่งส่วนที่ดินพิพาทคือทางทิศใต้แบ่งเป็นของจำเลยครึ่งหนึ่ง ส่วนแปลงคงเหลือเป็นของโจทก์ โดยโจทก์จำเลยจะนำช่างแผนที่ไปทำการรับวัดปักหลักเขตให้เป็นการแน่นอนต่อไป แล้วขอให้เจ้าพนักงานจดทะเบียนแบ่งแยกตามนั้น และมีแผนที่จำลองหลังโฉนด แสดงการแบ่งมีเส้นขีดแบ่งกลาง บันทึกนี้มีลักษณะเป็นสัญญาประนีประนอม ยอมความมีผลใช้บังคับได้ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๘๕๑, ๑๓๖๔ ปัญหาว่าโจทก์จำเลยมีเจตนาแบ่งกันอย่างไรนั้น
พิเคราะห์แล้วเห็นว่า แม้บันทึกดังกล่าวจะมีข้อความว่า ทางทิศใต้แบ่งเป็นของนางหาญชลธี โดยให้ได้เนื้อที่กึ่งหนึ่ง ก็ตาม แต่ข้อตกลงข้อ ๑ ระบุว่าให้แบ่งตามส่วนที่แต่ละฝ่ายมีอยู่แล้ว ในข้อ ๒ ระบุว่า โจทก์จำเลยจะนำช่างแผนที่ไปทำการรับวัดปักหลักเขตให้เป็นการแน่นอนต่อไป เมื่ออ่าน ๒ ข้อประกอบกันแล้วย่อมเห็นได้ว่า การแบ่งนี้แบ่งกันตามส่วนที่ต่างฝ่ายต่างมีอยู่แล้ว โดยทั้งสองฝ่ายจะได้ไปชี้เขตตามที่ตนมีอยู่นั้นให้ช่างแผนกที่ทำการรังวัดปักหลักเขตให้เป็นการแน่นอนต่อไป เพราะฉะนั้นความแน่นอนของเขตที่จะแบ่งกันจึงอยู่ที่การคำนวณเนื้อที่ไม่ ตอนรังวัดก็ไม่ปรากฏว่าโจทก์คัดค้าน เมื่อโจทก์จำเลยต่างได้ครอบครองมาตามสัดส่วนโดยถือคันสวนเป็นเขตเช่นนี้ ถือว่าโจทก์จำเลยมีเจตนาแบ่งครึ่งกันตามที่ต่างฝ่ายครอบครองมา ต้องถือตามเจตนาที่แท้จริงของคู่กรณี ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๒ ที่ศาลอุทธรณ์ให้แบ่งครึ่ง่ตามเนื้อที่โดยเฉียบขาดนั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย
ผลคำพิพากษา
พิพากษาแก้ให้แบ่งตามที่โจทก์จำเลยครอบครองกันมาตามแผนที่แบ่งกรรมสิทธิ์ รวม จ.๔
