คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจมีอำนาจสืบสวนคดีอาญา และจับกุมผู้กระทำผิดกฎหมาย พร้อมทั้งมีหน้าที่ควบคุมผู้ถูกจับกุมส่งพนักงานสอบสวนและเป็นเจ้าพนักงานตามกฎหมาย ได้จับกุมและควบคุมตัวจ่าอากาศโทวอลเตอร์ ในข้อหามีกัญชาและเครื่องสูบกัญชาโดยไม่ได้รับอนุญาต และโดยทุจริตได้ร่วมกันใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบด้วยหน้าที่เรียกเงินจำนวน2,000 บาทจากจ่าอากาศโทวอลเตอร์ และให้ไปหาเงินจำนวน 2,000 บาทที่เรียกร้องมาโดยมิชอบโดยบอกว่าเมื่อหามาให้ได้แล้วจะปล่อยตัวไม่นำส่งพนักงานสอบสวนดำเนินคดี อันเป็นการจูงใจให้จ่าอากาศโทวอลเตอร์ให้หามาได้ซึ่งทรัพย์สิน และเรียกทรัพย์สินเพื่อไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่งและละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบด้วยหน้าที่และโดยทุจริต แล้วจำเลยดังกล่าวได้ร่วมกันปล่อยจ่าอากาศโทวอลเตอร์
ผู้ถูกคุมขังในอำนาจของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาให้หลุดพ้นจากการคุมขังไป ทั้งนี้โดยจำเลยที่ 4 ได้ช่วยพูดเรียกเงินและแนะนำให้ปล่อยจ่าอากาศโทวอลเตอร์ พ้นจากการควบคุมเพื่อไปหาเงินที่เรียกร้องมาให้ อันเป็นการช่วยเหลือและให้ความสะดวก ในการที่จำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 กระทำผิดดังกล่าวก่อนหรือขณะกระทำความผิด ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148, 149, 157, 191, 204, 83, 86, 90, 91 พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502 มาตรา 4, 5, 13 ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 11 ข้อ 2, 4จำเลยทั้ง 4 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149, 157, 204 การกระทำของจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 สำหรับความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149, 157 เป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 ให้จำคุกคนละ 5 ปี
ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 204 ให้จำคุกคนละ 1 ปี รวมคนละ 6 ปี จำเลยที่ 4 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149, 157, 86, 191 ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149, 86 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 ให้จำคุก 3 ปี 4 เดือน และให้ลงโทษจำคุกจำเลยที่ 4 ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 191 อีก 8 เดือน รวมจำคุกจำเลยที่ 4 สี่ปี คำขอของโจทก์ นอกจากนี้ให้ยกเสียโจทก์และจำเลยทั้ง 4 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นว่า จำเลยที่ 1ที่ 2 ที่ 3 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149, 157, 191, 20 แต่ให้ลงโทษตามมาตรา 149 มาตราเดียว ให้ลงโทษจำคุกคนละ 5 ปีจำเลยที่ 4 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149, 157, 191,204, 86 ให้ลงโทษตามมาตรา 149, 86 สถานเดียว โดยจำคุก 3 ปี 4 เดือนโจทก์ฎีกาว่า
การกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148 ด้วย ขอให้ลงโทษจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 ตามมาตรา 148 ลงโทษจำเลยที่ 4 ตามมาตรา 148, 86 ด้วย กับขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสี่แต่ละกรรมเป็นกระทงความผิดไปจำเลยที่ 1 ที่ 3 ฎีกาว่า การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 191, 204จำเลยที่ 2 ฎีกาข้อเท็จจริงขอให้ยกฟ้องโจทก์ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า วันเกิดเหตุจำเลยที่ 4 เป็นพลเรือนได้นำจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจ มีหน้าที่สืบสวนและจับกุมผู้กระทำผิด ไปจับจ่าอากาศโทวอลเตอร์ที่บ้านพักในข้อหามีกัญชาและกล้องสูบกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตจากการตรวจค้นพบกัญชาและกล้องสูบกัญชาในบ้านพักของจ่าอากาศโทวอลเตอร์แล้วเรียกเอาเงิน 2,000 บาทจากจ่าอากาศโทวอลเตอร์เพื่อจะไม่จับส่งพนักงานสอบสวนดำเนินคดีตามกฎหมาย แล้วให้จ่าอากาศโทวอลเตอร์
ไปเอาเงินมาให้ปัญหามีว่าการกระทำของจำเลยจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตราใดบ้างศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามข้อเท็จจริงดังกล่าวการกระทำของจำเลยที่ 1ที่ 2 ที่ 3 เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 ซึ่งแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502มาตรา 5
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ที่โจทก์ฎีกาว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148 ด้วยนั้น เห็นว่า การกระทำที่จะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148 ซึ่งแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502 มาตรา 4 นั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เจ้าพนักงานใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ เช่นแกล้งกล่าวหาจับกุมเขาเป็นต้น แล้วใช้อำนาจนั้นข่มขืนใจหรือจูงใจให้เขามอบให้หรือหามาให้ซึ่งทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดแก่ตนเองหรือผู้อื่น แต่คดีนี้จ่าอากาศโทวอลเตอร์ กระทำความผิดจริงจำเลยไม่ได้ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบโดยแกล้งขู่ว่าจะจับจ่าอากาศโทวอลเตอร์ โดยไม่ได้กระทำความผิด การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดตามมาตรา 148 ดังที่โจทก์ฎีกา และเมื่อการกระทำของจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 ซึ่งเป็นบทเฉพาะแล้ว
ก็ไม่จำต้องปรับบทด้วยมาตรา 157 ซึ่งเป็นบททั่วไปอีกบทหนึ่ง แต่การที่จำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 เรียกเงินจากจ่าอากาศโทวอลเตอร์ แล้วให้จ่าอากาศโทวอลเตอร์ ไปเอาเงินนั้นคดีได้ความว่าจำเลยเรียกเงินเพื่อจะไม่จับกุมจ่าอากาศโทวอลเตอร์ไม่ใช่ว่าจับกุมแล้วเรียกเงินเพื่อจะปล่อย แม้ขณะที่จ่าอากาศโทวอลเตอร์ จะไปเอาเงิน จำเลยบอกว่าจะให้พวกจำเลยคนหนึ่งไปด้วยเป็นทำนองว่าเพื่อคุมตัวจ่าอากาศโทวอลเตอร์ โดยปริยาย แต่เมื่อมีผู้ทักท้วงขึ้นจำเลยก็มิได้ไปด้วย เพียงแต่ให้จ่าอากาศโทวอลเตอร์ลงชื่อในบันทึกการจับกุมไว้ให้เท่านั้น โดยกล่าวว่าถ้าไม่ยอมลงชื่อจะจับไปสถานีตำรวจ ตามพฤติการณ์ดังกล่าวยังถือไม่ได้ว่าจำเลยได้จับควบคุมตัวจ่าอากาศโทวอลเตอร์
อันจะเข้าเกณฑ์ว่ามีการคุมขังแล้วดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 191 ตามที่แก้ไขและมาตรา 204 การที่จำเลยให้จ่าอากาศโทวอลเตอร์ ไปเอาเงินจึงไม่เป็นความผิดตามมาตรา 191 และ 204 ฎีกาของจำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ข้อนี้ฟังขึ้น ส่วนจำเลยที่ 4 ซึ่งเป็นพลเรือนมีฐานะเป็นผู้สนับสนุนการกระทำผิดของจำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 จึงมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149, 86 พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502 มาตรา 5 เท่านั้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาปรับบทลงโทษจำเลยมานั้นยังคลาดเคลื่อนอยู่ สมควรแก้ให้ถูกต้องและเป็นเหตุอยู่ในส่วนลักษณะคดี ศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาแก้ตลอดไปถึงจำเลยอื่นที่มิได้ฎีกาในปัญหาดังกล่าวนี้ด้วย
เมื่อการกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148, 191, 204 แล้ว ที่โจทก์ฎีกาขอให้เรียงกระทงลงโทษนั้น จึงตกไปในตัวพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502 มาตรา 5 จำเลยที่ 4 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 ตามที่แก้ไขประกอบด้วยมาตรา 86ส่วนกำหนดโทษคงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
