คำฟ้องและคำให้การ
คดีสืบเนื่องมาจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยทั้งสามเด็ดขาด เมื่อวันที่20 ธันวาคม 2526 และพิพากษาให้ล้มละลายเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2527 ผู้ร้องกับพวกได้ทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินและสัญญาว่าจ้างปลูกสร้างอาคารกับจำเลยที่ 1ผู้ร้องกับพวกชำระเงินให้จำเลยที่ 1 บางส่วนแล้ว เมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยที่ 1เด็ดขาด ผู้ร้องกับพวกยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพื่อให้ปฏิบัติตามสัญญาแทนจำเลยที่ 1 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งยำคำร้องของผู้ร้องกับพวก ผู้ร้องกับพวกฟ้องขอให้ศาลมีคำสั่งกลับคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านศาลชั้นต้น มีคำสั่งยกคำร้องผู้ร้องกับพวกอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องกับพวกฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า
ผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 5 ให้ทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินและสัญญาว่าจ้างปลูกสร้างอาคารกับจำเลยที่ 1 และผู้ร้องทั้งสามได้ชำระเงินบางส่วนให้แก่จำเลยที่ 1 แล้ว ผู้ร้องที่ 1 คงค้างชำระเงินตามสํญญาจำนวน214,370 บาท ผู้ร้องที่ 2 คงค้างชำระเงินตามสัญญาจำนวน 192,000 บาท และ ผู้ร้องที่ 5 ค้างชำระเงินตามสัญญาจำนวน 100,000 บาท แต่จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้โอนที่ดินให้แก่ผู้ร้องทั้งสามตามสัญญา กลับนำที่ดินตามสัญญาดังกล่าวและที่ดินแปลงอื่น ๆ รวม 31 โฉนดไปจดทะเบียนจำนองไว้ที่บริษัทเงินทุนหลักทรัพย์เงินสากลจำกัด เป็นประกันในวงเงิน 8,000,000 บาท เมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยที่ 1เด็ดขาดบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์เงินทุนสากล จำกัด ได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในฐานะเจ้าหนี้มีประกันโดยขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้านขายทอดตลาดทรัพย์ที่จำนอง และขอรับชำระหนี้สำหรับจำนวนเงินที่ขาดอยู่จากยอดหนี้ จำนวน10,589,687.88 บาท ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 96(3)
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นอนุญาต มีปัญหาในชั้นฎีกาว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้านจะปฏิเสธไม่ปฏิบัติตามสัญญาที่ผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 5 ทำไว้กับจำเลยที่ 1 ได้หรือไม่ เห็นว่า กรณีนี้ จำเลยที่ 1 มีสิทธิที่จะได้รับเงินจากผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 5 ร่วมกันเป็นเงิน506,370 บาท แต่ที่ดินพิพาทและที่ดินแปลงอื่น ๆ รวม 31 โฉนด ได้จดทะเบียนจำนองรวมกันเป็นเงิน 8,000,000 บาท และผู้รับจำนองขอให้ขายทอดตลาดทรัพย์ดังกล่าวซึ่งเป็นสิทธิของผู้รับจำนองในฐานะเจ้าหนี้มีประกันเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้านเพียงแต่มีหน้าที่ขายทรัพย์โดยปลอดจำนองเพื่อนำเงินไปชำระหนี้จำนองเท่านั้น การที่ต้องขายทอดตลาดทรัพย์ดังกล่าวแสดงให้เห็นได้ว่า
จำเลยที่ 1 ไม่สามารถไถ่ถอนจำนองที่จะต้องใช้เงินจำนวนมาก และเมื่อพิเคราะห์ดูสิทธิตามสัญญาที่จำเลยที่ 1 จะได้รับจากผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 5 แล้วเห็นว่าเป็นเงินจำนวนน้อย เมื่อเทียบกับความยุ่งยากหรือภาระที่จะต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามสัญญาจึงเป็นกรณีที่สิทธิตามสัญญามีภาระเกินควรกว่าประโยชน์ที่จะพึงได้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้านมีอำนาจที่จะไม่ยอมรับทรัพย์สินหรือสิทธิตามสัญญษนั้นได้ โดยบอกเลิกสัญญาเสียทั้งฉบับตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 122 ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำร้องของผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 5 ชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องทั้งสามฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน
