คำฟ้องและคำให้การ
คดีสืบเนื่องมาจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยทั้งสองเด็ดขาดและพิพากษาให้ล้มละลายผู้ร้องยื่นคำร้องว่า จำเลยทั้งสองได้โอนขายที่ดินให้แก่ผู้คัดค้านที่ 1ในระหว่างระยะเวลาสามเดือนก่อนมีการขอให้จำเลยล้มละลาย เป็นการมุ่งหมายให้ผู้คัดค้านที่ 1 ได้เปรียบเจ้าหนี้อื่น ตามพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 115 และจำเลยยังได้นำเงินที่ได้จากการขายที่ดินดังกล่าวไปแบ่งชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 และที่ 3 โดยกระทำในระหว่างระยะเวลาสามเดือนก่อนมีการขอให้จำเลยล้มละลาย และมุ่งหมายให้ผู้คัดค้านที่ 2 ที่ 3 ได้เปรียบเจ้าหนี้อื่น จึงขอให้เพิกถอนการโอนและการชำระหนี้ดังกล่าว ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 2 คัดค้านว่าไม่ทราบว่าจำเลยทั้งสองมีหนี้สินล้นพ้นตัว
ได้ทำการซื้อขายกันโดยสุจริต และไม่ได้เปรียบเจ้าหนี้อื่นจำเลยขายที่ดินให้ผู้คัดค้านเพราะต้องการเอาเงินไปชำระหนี้ตามเช็ค ซึ่งถูกผู้คัดค้านที่ 2 กับพวกดำเนินคดีอาญา ขอให้ยกคำร้องผู้คัดค้านที่ 3 คัดค้านโดยอ้างเหตุทำนองเดียวกับผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 2 และว่าผู้คัดค้านที่ 3 เป็นผู้ยึดถือโฉนดที่ดินที่ซื้อขายกันดังกล่าวไว้เป็นประกันหนี้ที่จำเลยเป็นหนี้อยู่ จำเลยชำระหนี้ให้ผู้คัดค้านเพราะผู้คัดค้านไม่ยอมมอบโฉนดให้ไปทำการขาย การที่จำเลยชำระหนี้ให้ผู้คัดค้าน จึงไม่ใช่มุ่งหมายให้ผู้คัดค้านที่ 3 ได้เปรียบเจ้าหนี้อื่น ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
การโอนทรัพย์สินหรือการกระทำใด ๆ ของลูกหนี้ที่จะขอให้เพิกถอนได้ตามมาตรานี้จะต้องเป็นกรณีที่ลูกหนี้มุ่งหมายให้บุคคลหนึ่งบุคคลใดซึ่งเป็นเจ้าหนี้ของลูกหนี้อยู่ก่อนแล้ว ได้เปรียบแก่เจ้าหนี้อื่นข้อเท็จจริงในคดีเรื่องนี้ได้ความว่าจำเลยทั้งสองกับนายชื้นมนัสวี ได้ร่วมกันโอนขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้คัดค้านที่ 1 แล้วเอาเงินที่ขายได้ไปชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 ที่ 3 เท่านั้น ผู้คัดค้านที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ซื้อหรือผู้รับโอนมิได้เป็นเจ้าหนี้ของจำเลยทั้งสองอยู่ก่อนแต่อย่างใด ผู้ร้องจึงไม่มีอำนาจมาขอให้ศาลสั่งเพิกถอนการโอนขายที่ดินพิพาทตามมาตรา 115 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายไม่จำต้องวินิจฉัยว่าการโอนขายดังกล่าว จำเลยทั้งสองมุ่งหมายให้ผู้คัดค้านที่ 1 ได้เปรียบเจ้าหนี้อื่นหรือไม่ ส่วนการที่จำเลยทั้งสองเอาเงินที่ได้จากการขายที่ดินพิพาทชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 ที่ 3 ตามสำนวนหลัง
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ที่ผู้ร้องฎีกาว่าผู้คัดค้านที่ 2 ที่ 3 บีบบังคับเอาชำระหนี้จากจำเลยที่ 1 ที่ 2 ผู้คัดค้านที่ 2 ที่ 3 ชอบที่จะยื่นคำขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ การกระทำของจำเลยทั้งสองและผู้คัดค้านที่ 2 ที่ 3 เป็นการกระทำโดยมุ่งหมายให้ผู้คัดค้านที่ 2 ที่ 3 ได้เปรียบเจ้าหนี้อื่นนั้น เห็นว่าเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับผู้คัดค้านที่ 2 ตามข้อเท็จจริงฟังได้ว่าการที่จำเลยทั้งสองจัดการจดทะเบียนโอนขายที่ดินพิพาทเอาเงินมาชำระหนี้ตามเช็คให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 เพื่อให้ผู้คัดค้านที่ 2 ถอนคำร้องทุกข์ไม่ดำเนินคดีกับจำเลยที่ 1 ในข้อหากระทำความผิดฐานออกเช็คโดยเจตนาไม่ให้มีการใช้เงินตามเช็ค หากไม่จัดการโอนขายเอาเงินชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 จำเลยที่ 1 ก็จะถูกดำเนินคดีและถูกลงโทษในคดีอาญา
เพราะนอกจากที่ดินพิพาทแล้ว จำเลยทั้งสองก็ไม่มีทรัพย์สินใดอีกที่พอจะนำมาชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 ได้ ดังจะเห็นได้จากตามฎีกาของผู้ร้องเองว่าทรัพย์สินของจำเลยทั้งสองที่ยังมีเหลืออยู่ รวบรวมได้เพียง 14,000 บาทเศษ เท่านั้น นับได้ว่าการที่จำเลยทั้งสองชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 เป็นความจำเป็น หาใช่เป็นการกระทำที่จำเลยทั้งสองมุ่งหมายให้ผู้คัดค้านที่ 2 ได้เปรียบแก่เจ้าหนี้อื่นแต่อย่างใดไม่ผู้ร้องจึงไม่มีอำนาจมาขอให้ศาลสั่งเพิกถอนการที่จำเลยทั้งสองชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 ตามมาตรา 115 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายเช่นเดียวกัน ฎีกาของผู้ร้องข้อนี้ฟังไม่ขึ้นสำหรับนางสุวรรณ แจ้งมงคล ผู้คัดค้านที่ 3 แม้ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองต้องยินยอมชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 3 ก็เพื่อจะเอาโฉนดที่ดินเลขที่ 1214 ซึ่งผู้คัดค้านที่ 3 ยึดถือไว้เป็นประกันหนี้คืนมาจัดการโอนขายเอาเงินชำระหนี้ตามเช็คให้แก่ผู้คัดค้านที่ 2 เพื่อให้ผู้คัดค้านที่ 2 ถอนคำร้องทุกข์ไม่ดำเนินคดีกับจำเลยที่ 1 ในข้อหากระทำความผิดฐานออกเช็คโดยเจตนาไม่ให้มีการใช้เงินตามเช็คก็ตาม แต่ผู้คัดค้านที่ 3 ก็อ้างเพียงว่าตนได้ยึดถือโฉนดที่ดินไว้
ถ้าไม่ชำระหนี้ก็จะไม่ยอมคืนโฉนดให้ การคืนโฉนดที่ดินให้หรือไม่นั้นลูกหนี้มีทางขอให้พนักงานเจ้าหน้าที่เรียกบุคคลผู้เกี่ยวข้องให้ส่งเอกสาร คือ โฉนดที่ดินพิพาทได้อยู่แล้วตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 74 ซึ่งบัญญัติว่า "ในการดำเนินการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา 71 ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ มีอำนาจสอบสวนคู่กรณีและเรียกบุคคลที่เกี่ยวข้องมาให้ถ้อยคำ หรือส่งเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้องได้ตามความจำเป็น แล้วให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการไปตามควรแก่กรณี ฯลฯ" ฉะนั้นการที่ผู้คัดค้านที่ 3 ได้รับชำระหนี้จากลูกหนี้ดังกล่าว จึงเป็นการได้รับชำระหนี้โดยลูกหนี้มุ่งหมายให้ผู้คัดค้านที่ 3 ผู้เป็นเจ้าหนี้ได้เปรียบแก่เจ้าหนี้อื่น ตามมาตรา 115 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย
ผู้ร้องจึงมีอำนาจขอให้ศาลสั่งเพิกถอนการที่จำเลยทั้งสองชำระหนี้ให้แก่ผู้คัดค้านที่ 3 เสียได้ ฎีกาของผู้ร้องในข้อนี้ฟังขึ้นพิพากษาแก้เป็นว่า ให้นางสุวรรณ แจ้งมงคล ผู้คัดค้านที่ 3 ชดใช้เงินจำนวน 60,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันที่ผู้ร้องยื่นคำร้องจนกว่าจะชำระเสร็จให้แก่กองทรัพย์สินของลูกหนี้ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
