คำฟ้องและคำให้การ
คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินให้โจทก์ทั้งสอง จำเลยรับเงินมัดจำไว้บางส่วนแล้ว ส่วนที่เหลือจะชำระในวันโอนกรรมสิทธิ์ถึงวันนัดจำเลยไม่ยอมโอนกรรมสิทธิ์ ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและรับเงินค่าที่ดินส่วนที่เหลือ
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสองและรับเงินค่าที่ดินที่เหลือ
จำเลยทั้งสามยื่นอุทธรณ์และยื่นคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา
ศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องแล้วมีคำสั่งยกคำขอของจำเลยที่ 1 อนุญาตให้จำเลยที่ 2 อุทธรณ์อย่างคนอนาถา ให้จำเลยที่ 3 เสียค่าธรรมเนียม 10,000 บาท ให้จำเลยที่ 1 ที่ 3 เสียค่าธรรมเนียมดังกล่าวภายใน 15 วัน ให้รับอุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 1 ที่ 3 ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่ง
ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำร้องอุทธรณ์คำสั่งและกำหนดเวลาให้จำเลยทั้งสองเสียค่าธรรมเนียมตามคำสั่งของศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอขยายเวลาวางเงินค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าไม่มีพฤติการณ์พิเศษที่จำเลยจะขอขยายเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 23 ให้ยกคำร้องจำเลยที่ 1 ที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 กับอนุญาตให้จำเลยที่ 3 ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมบางส่วน และกำหนดเวลาให้จำเลยทั้งสองเสียค่าธรรมเนียมจำเลยทั้งสองไม่ชำระแต่ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นต่อศาลอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำร้องและกำหนดเวลาให้จำเลยทั้งสองเสียค่าธรรมเนียมตามคำสั่งของศาลชั้นต้น คำสั่งของศาลอุทธรณ์ดังกล่าวเป็นการกำหนดเวลาโดยอาศัยอำนาจศาลที่มีอยู่โดยทั่วไปในการที่จะดำเนินกระบวนพิจารณาใดที่ไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะหรือห้ามไว้ไปในทางที่เห็นว่ายุติธรรมและสมควร แต่การที่จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลาวางเงินค่าธรรมเนียมตามคำสั่งของศาลอุทธรณ์ดังกล่าวอีก
มีบทบัญญัติมาตรา 23 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้ว การที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะมีคำสั่งคำร้องจึงต้องอาศัยบทบัญญัติดังกล่าว หาใช่อาศัยอำนาจที่มีอยู่ทั่วไปไม่ จำเลยที่ 1 ที่ 3 ยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลาวางเงินค่าธรรมเนียมโดยจำเลยที่ 1 อ้างว่า ในช่วงระยะเวลาที่ต้องวางเงินตามคำสั่งศาลอุทธรณ์เป็นเทศกาลตรุษจีน ตามประเพณีการค้าจะต้องคิดบัญชีหนี้สิน ประกอบกับจำเลยที่ 1 ล้มป่วยด้วยโรคหอบประจำตัวไม่ได้ประกอบอาชีพ ทำให้การค้าทรุดโทรมลง ไม่สามารถหาเงินที่จะต้องวางศาลแทนโจทก์และวางในชั้นอุทธรณ์ทันกำหนด ส่วนจำเลยที่ 3 อ้างว่าเงินที่จะต้องวางแทนโจทก์และวางในชั้นอุทธรณ์เป็นจำนวนมาก จำเลยที่ 3 มีเงินเดือนน้อยจะหยิบยืมจากผู้อื่นในระยะตรุษจีนยาก ต้องรอให้พ้นระยะตรุษจีน ถือไม่ได้ว่าเป็นพฤติการณ์พิเศษตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 23 ที่จะให้ศาลสั่งขยายระยะเวลาวางเงินค่าธรรมเนียมให้จำเลยทั้งสองได้พิพากษายืน
