คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3585/2548

คำฟ้องและคำให้การ

คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 ถึงที่ 4 และที่ 6 เด็ดขาด และพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 4 และที่ 6 เป็นบุคคลล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยึดที่ดิน 4 โฉนด พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 3 นำออกขายทอดตลาด นายมานะชัย นิลเจียรสกุล และโจทก์เป็นผู้ซื้อได้ ตามลำดับ จำเลยที่ 3 ยื่นคำร้องว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ไม่ได้แจ้งวันขายทอดตลาดทรัพย์สินให้จำเลยที่ 3 ทราบ และขายทอดตลาดให้แก่โจทก์ในราคาที่ต่ำเกินสมควร ขอให้มีคำสั่งเพิกถอนการขายทอดตลาด เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้แจ้งกำหนดวันเวลานัดขายทอดตลาดทรัพย์สินดังกล่าวให้จำเลยที่ 3 ทราบโดยวิธีปิดประกาศ ณ ภูมิลำเนาบ้านเลขที่ 17/2 ถนนมิตรภาพ ตำบลปากเพรียว อำเภอเมืองสระบุรี จังหวัดสระบุรี การดำเนินการของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ชอบด้วยกฎหมายทุกประการ ขอให้ยกคำร้อง

คำพิพากษาศาลล่าง

ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง จำเลยที่ 3 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืน จำเลยที่ 3 ฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัย

ศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาวินิจฉัยว่า การดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์ของจำเลยที่ 3 เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2543 ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่า ในการขายทอดตลาดทรัพย์ของจำเลยที่ 3 แต่ละครั้งนั้น จำเลยที่ 3 เป็นผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดี เป็นหน้าที่ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้ดำเนินการขายทอดตลาดต้องแจ้งประกาศการขายให้จำเลยที่ 3 ทราบ เพื่อจำเลยที่ 3 จะได้มีโอกาสมาดูแลการขายรักษาผลประโยชน์ของตน แม้ตามคำแถลงคัดค้านและคำเบิกความของนางนิระนุช ตั้งก่อสกุล เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะปรากฏข้อเท็จจริงว่ามีการประกาศขายทรัพย์ของจำเลยที่ 3 รวมทั้งหมด 9 ครั้ง ทุกครั้งส่งประกาศให้จำเลยที่ 3 ที่บ้านเลขที่ 17/2 ตำบลปากเพรียว

อำเภอเมืองสระบุรี จังหวัดสระบุรี ซึ่งเป็นที่อยู่ตามสำเนาทะเบียนบ้านของจำเลยที่ 3 และจำเลยที่ 3 ไม่เคยแจ้งย้ายที่อยู่ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ทราบก็ตาม แต่จำเลยที่ 3 ย้ายที่อยู่หลังจากบ้านเลขที่ 17/2 ดังกล่าวถูกขายทอดตลาดไปแล้ว นายโชคชัย นิลเจียรสกุล น้องชายนายมานะชัยผู้ประมูลซื้อทรัพย์ เบิกความเป็นพยานจำเลยที่ 3 ยืนยันข้อเท็จจริงว่าเป็นตัวแทนนายมานะชัยมาประมูลซื้อทรัพย์ และเมื่อนายมานะชัยรับโอนทรัพย์แล้วได้แจ้งให้จำเลยที่ 3 ย้ายออกไป ต่อมาจำเลยที่ 3 ได้ย้ายออกไปจากบ้าน ซึ่งเจือสมกับหลักฐานสำเนาทะเบียนบ้านและแบบรับรองรายการทะเบียนราษฎรเอกสารหมาย ค.7 และ ล.6 แม้เพื่อประโยชน์ในการควบคุมตัวลูกหนี้ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย

พ.ศ.2483 มาตรา 67 (3) จำเลยที่ 3 มีหน้าที่ต้องแจ้งการย้ายที่อยู่และที่อยู่ใหม่ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ทราบ หากไม่ปฏิบัติมีโทษทางอาญาตามมาตรา 161 ก็ไม่ได้หมายความว่าการไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติดังกล่าจะทำให้จำเลยที่ 3 ยังคงมีภูมิลำเนาอยู่ตามเดิมตลอดไป ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 3 ต้องเป็นไปตามหลักในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยภูมิลำเนา เมื่อการส่งประกาศการขายทอดตลาดทรัพย์ตามรายงานการเดินหมายเอกสารหมาย ค.18 กระทำเมื่อจำเลยที่ 3 ย้ายถิ่นที่อยู่ไปแล้ว ต่างจากการส่งประกาศการขายทอดตลาดทรัพย์ในครั้งก่อน ๆ และจำเลยที่ 3 ไม่ได้เป็นคนรับประกาศ ทั้งตามรายงานการเดินหมายดังกล่าวระบุพบหญิงอายุประมาณ 32 ปี ซึ่งไม่ใช่นางลี้เกียง

แซ่ซิ้ม มารดาจำเลยที่ 3 ตามที่โจทก์กล่าวอ้าง เนื่องจากนางลี้เกียงเกิด พ.ศ.2458 ขณะนั้นมีอายุ 84 ปี ตามสำเนาทะเบียนบ้านเอกสารหมาย ค.7 และข้อเท็จจริงไม่ปรากฏหลังจากย้ายทะเบียนบ้านแล้วจำเลยที่ 3 ยึดถือบ้านเลขที่ 17/2 ดังกล่าวเป็นภูมิลำเนาเฉพาะการในเรื่องใด ข้อเท็จจริงจึงฟังได้ว่าในวันที่ 27 ตุลาคม 2542 ที่ปิดประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ในจำเลยที่ 3 ทราบนั้น จำเลยที่ 3 ไม่มีภูมิลำเนา ณ บ้านเลขที่ 17/2 ที่ปิดประกาศนั้นแล้ว แม้จำเลยที่ 3 มิได้แจ้งที่อยู่ใหม่ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็ยังสามารถส่งประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ให้จำเลยที่ 3 ทราบโดยวิธีอื่นได้โดยการลงโฆษณาประกาศทางหนังสือพิมพ์ การปิดประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ ณ สถานที่ซึ่งมิใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 3 ดังกล่าว จึงไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 79 ประกอบพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ.2483 มาตรา 153 (เดิม) ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนตามคำสั่งของศาลชั้นต้นมานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 3 ฟังขึ้น"