คำฟ้องและคำให้การ
คดีสองสำนวนนี้ศาลรวมการพิจารณาสำนวนแรกโจทก์ฟ้องว่า โจทก์จำเลยเคยฟ้องที่ศาลจังหวัดนครศรีธรรมราชเกี่ยวกับทรัพย์มรดก ผลที่สุดโจทก์จำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดยโจทก์ได้รับที่ดินเนื้อที่ประมาณ 7 ไร่ครึ่ง เนื่องจากที่ดินดังกล่าวโจทก์เป็นผู้แจ้งการครอบครอง โจทก์ได้ติดต่อจำเลยให้ไปร้องขอแบ่งแยกที่ดินต่อพนักงานเจ้าหน้าที่อำเภอเมืองให้แก่โจทก์ จำเลยไม่ยอมไปจัดการ จึงขอให้ศาลบังคับจำเลยไปยื่นคำร้องขอแบ่งแยกที่ดินตาม ส.ค.1 เลขที่ 516, 517 ตำบลปากนครอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช ให้แก่โจทก์เนื้อที่ 7 ไร่ครึ่งตามแผนที่ท้ายฟ้องให้โจทก์จำเลยให้การสู้คดีว่า เมื่อได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันแล้วโจทก์ไม่ดำเนินการขอแบ่งแยก
จำเลยคงครอบครองที่ดินต่อมาจนได้การครอบครองปรปักษ์แล้ว โจทก์ไม่อาจฟ้องบังคับให้จำเลยไปยื่นคำร้องขอแบ่งแยกที่ดินให้โจทก์ได้ เพราะที่พิพาทยังไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์ทั้งคดีโจทก์เป็นฟ้องซ้ำสำนวนที่สองโจทก์ฟ้องว่า ที่พิพาทและนอกพิพาท 1 แปลงตามแผนที่ท้ายฟ้องมีเนื้อที่ประมาณ 7 ไร่ครึ่งเป็นของโจทก์ จำเลยได้จ้างคนเข้าไปไถบุกรุกเป็นการแสดงเจตนาแย่งสิทธิของโจทก์ ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การสู้คดีว่า ที่ดินตามฟ้องจำเลยได้มาตามสัญญายอมความในสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 308/2504 จำเลยครอบครองเป็นเจ้าของตลอดมาจนบัดนี้ในการพิจารณา ศาลชั้นต้นเรียกนางเจียรว่าโจทก์ และเรียกนายจรูญว่าจำเลย แล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ไม่เป็นฟ้องซ้ำ และเชื่อว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์พิพากษาให้จำเลยไปยื่นคำร้องขอแบ่งแยกที่ดินตาม
ส.ค.1 เลขที่ 516, 517ให้แก่โจทก์ 7 ไร่ครึ่ง ตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง หากจำเลยไม่จัดการก็ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนา ส่วนคดีหลังพิพากษายกฟ้องนายจรูญจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนนายจรูญจำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์ ส่วนปัญหาเรื่องฟ้องซ้ำนั้น
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาเห็นว่า ในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 308/2504 โจทก์จำเลยพิพาทกันเกี่ยวกับทรัพย์มรดกซึ่งรวมที่พิพาทนี้ด้วย แต่กรณีที่โจทก์ฟ้องใหม่นี้ไม่มีประเด็นวินิจฉัยในเรื่องมรดก ซึ่งการวินิจฉัยก็ไม่ต้องอาศัยเหตุอย่างเดียวกันกับคดีก่อนฟ้องโจทก์จึงไม่ใช่ฟ้องซ้ำ ปัญหาว่าโจทก์จะฟ้องขอให้บังคับจำเลยไปยื่นคำร้องขอแบ่งแยกที่ดินตาม ส.ค.1 ให้แก่โจทก์ได้หรือไม่
ศาลฎีกาเห็นว่า ส.ค.1 ซึ่งมีชื่อจำเลยเป็นผู้แจ้งการครอบครองนี้ มิใช่หนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายที่ดิน และมิใช่เป็นที่ดินที่ได้รับคำรับรองจากนายอำเภอว่าได้ทำประโยชน์แล้ว จึงโอนกันไม่ได้ตามพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 มาตรา 9 ฉะนั้น ที่โจทก์ขอให้บังคับจำเลยไปร้องขอแบ่งแยกที่ดินตาม ส.ค.1 ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่อำเภอให้โจทก์นั้น จึงบังคับให้ไม่ได้เนื่องจากคดีนี้มีประเด็นพิพาทกันมาแต่ต้นว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์หรือจำเลย ซึ่งศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ และศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย แม้โจทก์จะมิได้มีคำขอโดยตรงมาในฟ้อง แต่พอเห็นได้ว่าโจทก์จำเลยต่างก็ประสงค์จะแสดงว่าที่พิพาทเป็นของตน ฉะนั้น แม้จะพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ก็หาเกินไปกว่าหรือนอกเหนือจากคำฟ้องของโจทก์ไม่พิพากษาแก้ว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์มีสิทธิครอบครอง ให้ยกคำขอของโจทก์ที่ขอบังคับให้จำเลยไปยื่นคำร้องขอแบ่งแยกที่พิพาทตาม ส.ค.1 เสียนอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลล่างทั้งสอง
