คำฟ้องและคำให้การ
กรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือแทนกันชำระเงินตามสัญญญาเบิกเงินเกินบัญชีจำนวน 3,353,698.60บาท พร้อมดอกเบี้ย และชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินจำนวน 1,400,000บาท พร้อมดอกเบี้ย หากไม่ชำระให้ยึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้จนครบ
คำพิพากษาศาลล่าง
จำเลยทั้งสามอุทธรณ์และขอทุเลาการบังคับคดีศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ศาลชั้นต้นตีราคาทรัพย์สินที่จำเลยที่ 2ที่ 3 จำนองไว้กับโจทก์ ถ้าไม่พอกับเงินต้นและดอกเบี้ยที่ต้องชำระตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นเวลา 2 ปี ก็ให้หามาเพิ่ม มิฉะนั้นให้ยกคำร้อง ศาลชั้นต้นตีราคาทรัพย์ที่จำนองแล้ว ไม่พอชำระตามคำพิพากษา จึงให้จำเลยทั้งสามหาหลักประกันมาเพิ่มในกำหนด จำเลยทั้งสามไม่ปฏิบัติตาม ศาลชั้นต้นจึงให้ยกคำร้องขอทุเลาการบังคับคดีโจทก์ขอให้ออกหมายบังคับคดีและดำเนินการบังคับคดียึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาด มีผู้ให้ราคาสูงสุด
ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ขายแต่ผู้ให้ราคาสูงสุดไม่ชำระราคา ศาลชั้นต้นโดยเจ้าพนักงานบังคับคดีจึงกำหนดเงื่อนไขการขายทอดตลาดครั้งต่อไปว่า ให้ผู้จะสู้ราคาต้องนำเงินสดมาวางจำนวน 100,000 บาท ถ้าผู้สู้ราคาสูงสุดไม่ใช้ราคาตามเงื่อนไข ศาลจะสั่งริบ และเจ้าพนักงานบังคับคดีอาจขอให้ศาลสั่งอนุญาตให้ขายแก่ผู้สู้ราคาต่ำคนถัดไป จำเลยทั้งสามยื่นคำร้องคัดค้านเงื่อนไขดังกล่าว ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่า
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ที่จำเลยทั้งสามฎีกาว่าเงื่อนไขการขายทอดตลาดที่ศาลชั้นต้นกำหนดระบุให้ผู้ประสงค์เข้าสู้ราคาต้องวางเงินสดคนละ 100,000 บาท ถ้าผู้ให้ราคาสูงสุดไม่ชำระราคา ศาลจะสั่งริบ และเจ้าพนักงานบังคับคดีอาจขอให้ศาลสั่งอนุญาตให้ขายแก่ผู้สู้ราคาต่ำคนถัดไปนั้น เป็นเงื่อนไขที่ขัดต่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ศาลชั้นต้นไม่มีสิทธิริบเงินที่วางประกัน
ศาลฎีกาเห็นว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานะเป็นผู้แทนเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในอันที่จะรับชำระหนี้ ยึดหรืออายัดและยึดถือทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาไว้ และมีอำนาจที่จะเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาอ เมื่อได้จัดการจำหน่ายทรัพย์สินแล้วและได้หักค่าฤชาธรรมเนียมไว้แล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจจ่ายเงินตามจำนวนหนี้ในคำพิพากษา และค่าฤชาธรรมเนียมในการฟ้องร้องให้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ถ้ามีเงินเหลืออยู่ เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจจ่ายส่วนที่เหลือนั้นให้แก่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาเหตุนี้ เจ้าพนักงานบังคับคดีผู้ทอดตลาดอาจกำหนดข้อสัญญาหรือเงื่อนไขตามคำโฆษณาบอกขายให้ผู้สู้ราคาทราบก่อนเผิดมการสู้ราคาทรัพย์สินเฉพาะรายไปก็ได้ ข้อสัญญาที่ให้วางเงินสดเป็นประกันจึงชอบแล้ว
ส่วนข้อสัญญาที่ว่า "ถ้าผู้ให้ราคาสูงสุดไม่ชำระราคาเจ้าพนักงานบังคับคดีอาจขอให้ศาลสั่งอนุญาตให้ขายแก่ผู้สู้ราคาต่ำคนถัดไป" เป็นข้อสัญญาเฉพาะรายที่กำหนดขึ้นเพื่อประโยชน์แก่การขายทอดตลาด เมื่อได้ประกาศโฆษณาบอกขายให้ผู้ขายทอดตลาดทราบก่อนเผดิมการสู้ราคาแล้ว หาขัดต่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 516 ไม่พิพากษายืน.
