Loading...
กฎหมาย กฎหมาย
Secondary Logo Secondary Logo
กฎหมาย กฎหมาย
กฎหมาย กฎหมาย
หน้าแรก
ปรึกษาทนายความที่ออนไลน์ตอนนี้ ทนายความทั้งหมด
คดีแพ่ง ธุรกิจ และทรัพย์สิน คดีแพ่งทั่วไปและสัญญา หนี้สิน บัตรเครดิต และบังคับคดี คดีที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ คดีละเมิดและเรียกค่าเสียหาย คดีหุ้นส่วนและบริษัท คดีธุรกิจและการค้า คดีลิขสิทธิ์และเครื่องหมายการค้า คดีล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ คดีคุ้มครองผู้บริโภค คดีอาญา ทุจริต และฟอกเงิน คดีอาญาทั่วไป คดีอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบ คดี ป.ป.ช. และ ป.ป.ท. คดีผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง คดีฟอกเงินและยึดทรัพย์ คดียาเสพติด คดีเด็กและเยาวชน คดีครอบครัวและมรดก คดีหย่า อำนาจปกครองบุตร (คนไทย) คดีหย่า อำนาจปกครองบุตร (คู่สมรสต่างประเทศ) คดีมรดก พินัยกรรม และทรัพย์สิน คดีครอบครัวและมรดก (ทั่วไป) คดีไซเบอร์และออนไลน์ คดีฉ้อโกงออนไลน์และหลอกโอนเงิน คดีหมิ่นประมาทออนไลน์และโซเชียล คดี พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์และอาชญากรรมไซเบอร์ คดีออนไลน์และเทคโนโลยี (ทั่วไป) คดีแรงงาน จราจร และปกครอง คดีแรงงานและการเลิกจ้าง คดีจราจรและอุบัติเหตุรถชน คดีปกครอง วินัยข้าราชการและรัฐวิสาหกิจ คดีเฉพาะทางและระหว่างประเทศ คดีทางการแพทย์และสาธารณสุข คดีบัญชีและภาษีอากร คดีขนส่งทางทะเลและการค้าระหว่างประเทศ คดีประกันภัยและสินไหมทดแทน คดีคนต่างด้าว วีซ่า และใบอนุญาตทำงาน
ให้แพลตฟอร์มเลือกทนายให้ สมัครเป็นทนายความ
Secondary Logo Secondary Logo
ลืมรหัสผ่าน?
สลับบัญชีตัวอย่าง โหมดสาธิต · ไม่ต้องใช้รหัสผ่าน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 582/2528

พ.ศ. 2528 ศาลฎีกา

ย่อหลักกฎหมาย

รายได้ที่โจทก์ได้รับจากองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพเป็นค่าเช่าอันเนื่องมาจากโจทก์เอารถยนต์โดยสารปรับอากาศของตนให้องค์การฯเช่าใช้ในการขนส่งประจำทาง ซึ่งเป็นการให้เช่าตัวทรัพย์มิใช่ให้เช่าบริการรายได้ดังกล่าวจึงเป็นรายได้จากการให้เช่าทรัพย์สินซึ่งมิใช่อสังหาริมทรัพย์ตามประเภทการค้า 5 หาใช่รายรับจากการประกอบการขนส่งตามประเภทการค้า 8 ตามบัญชีอัตราภาษีการค้าไม่

คำพิพากษาศาลล่าง

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนการประเมินภาษีการค้าของจำเลยและให้เพิกถอนคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลย

ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ข้อเท็จจริงที่โจทก์จำเลยนำสืบรับกันฟังได้ว่า โจทก์ได้รับอนุญาตให้ประกอบการขนส่งสาธารณะด้วยรถยนต์ มีสิทธิขนส่งบุคคลและสิ่งของโดยไม่จำกัดเส้นทาง มีสิทธิเก็บค่าพาหนะเป็นรายบุคคลหรือรับจ้างเหมาเป็นรายคัน โจทก์เคยเสียภาษีการค้าประเภทการค้า 8 ว่าด้วยการขนส่งด้วยรถยนต์ ตามเอกสารหมาย จ.14ต่อมาเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2516 โจทก์ได้ยื่นแบบแสดงภาษีดังที่เคยปฏิบัติแต่เจ้าหน้าที่ของจำเลยที่ 1 ชี้แจงว่า ไม่ต้องเสียภาษี เพราะได้มีพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 43/2516 ลงวันที่ 20 พฤศจิกายน 2516 ให้ยกเว้นภาษีการค้า ตามประเภทการค้า 8 ของบัญชีอัตราภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากรแล้ว

โจทก์จึงไม่ได้เสียภาษีอีกเลย เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2519 โจทก์และบริษัทมหานครขนส่ง จำกัด ซึ่งต่อมาเปลี่ยนเป็นองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ ได้ทำหนังสือสัญญาเช่ารถโดยสารปรับอากาศทั้ง 30 คันของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.11 หรือ ล.7 มีสาระสำคัญว่า โจทก์ตกลงให้เช่ารถของโจทก์เป็นรายวัน ค่าเช่าวันละ 1,530 บาทต่อคัน โดยวิ่งตามระยะทางที่กำหนดและวิ่งวันละ 7 ถึง 8 เที่ยว ถ้าวิ่งไม่ถึง 7 หรือ 8 เที่ยว ค่าเช่าอาจลดลง ในการเช่านี้ โจทก์ต้องจัดการหาคนขับรถเองรับผิดชอบในความเสียหาย การซ่อมแซมและจัดหาน้ำมันหล่อลื่น ตลอดจนประกันภัยของตนเองด้วย ส่วนองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ เป็นผู้จัดหาหรือเติมน้ำมันเชื้อเพลิงและเป็นผู้จัดเก็บค่าโดยสารเอง

ถ้ารถที่เช่ามีรายได้เฉลี่ยเกินวันละ 2,500 บาทต่อคัน ผู้เช่าจะพิจารณาเพิ่มค่าเช่าให้แต่ถ้ามีรายได้เฉลี่ยต่ำกว่าวันละ 1,500 บาทต่อคัน ก็จะพิจารณาลดค่าเช่าลง ต่อมาพนักงานของจำเลยที่ 1 เห็นว่าค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากการนี้เป็นรายรับจากการให้เช่าทรัพย์สินที่มิใช่อสังหาริมทรัพย์ โจทก์จะต้องเสียภาษีการค้าตามประเภทการค้า 5 โจทก์ได้มอบหมายให้นางผานิต พูนศิริวงศ์ เป็นตัวแทนไปชี้แจงต่อกรมสรรพากร ตามเอกสารหมาย ล.3 และ ล.4 เจ้าหน้าที่ของจำเลยที่ 1 ได้สอบสวนนางผานิต พูนศิริวงศ์ ไว้ตามเอกสารหมาย ล.1 ต่อมาในเดือนมิถุนายน 2522 เจ้าพนักงานประเมินได้มีแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า สำหรับรายรับจากการให้เช่าทรัพย์สินที่มิใช่อสังหาริมทรัพย์ ของปี

พ.ศ. 2518 ถึง 2521 เลขที่ 1083/3/02130, 1038/3/02131, 1038/3/02132 และ 1038/3/02133 ลงวันที่ 27 มิถุนายน 2522 ไปยังโจทก์ ให้โจทก์เสียภาษีการค้า เบี้ยปรับ เงินเพิ่มและภาษีบำรุงเทศบาลรวมเป็นเงินที่สี่ล้านบาทเศษ ตามเอกสารหมาย จ.16 โจทก์มีหนังสือถึงจำเลยที่ 1 ของดเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ตามเอกสารหมาย จ.17 และนำเงินไปชำระค่าภาษีจำนวน 1,404,050 บาท 10 สตางค์ ตามเอกสารหมาย จ.18 แล้ว ส่วนเบี้ยปรับและเงินเพิ่มโจทก์ยังไม่ชำระ แล้วโจทก์ยื่นอุทธรณ์การประเมินต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ ตามเอกสารหมาย จ.20 จำเลยที่ 2 ถึงที่ 4 ซึ่งเป็นคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์มีรายรับจากการค้าประเภทการค้า 5 แต่ลดเบี้ยปรับให้ร้อยละ 50 ของเบี้ยปรับตามกฎหมายและลดภาษีบำรุงเทศบาลให้ตามส่วนของเบี้ยปรับที่ลดลง ตามคำวินิจฉัยอุทธรณ์สี่ฉบับเอกสารหมาย

จ.21 แจ้งไปยังโจทก์ให้เสียภาษีการค้า เบี้ยปรับเงินเพิ่มและภาษีบำรุงเทศบาลรวมเป็นเงินทั้งสิ้น 2,878,005 บาท 72 สตางค์มีปัญหาว่า รายรับที่โจทก์ได้รับจากองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพเป็นรายรับจากการให้เช่าทรัพย์สินซึ่งมิใช่อสังหาริมทรัพย์ อันเป็นการประกอบการค้าประเภทการค้า 5 หรือเป็นรายรับจากการประกอบการขนส่งอันเป็นการประกอบการค้าประเภทการค้า 8 ตามบัญชีอัตราภาษีการค้าในประมวลรัษฎากร

ศาลฎีกาวินิจฉัย

พิเคราะห์แล้ว โจทก์ฎีกาว่า โจทก์ประกอบการค้าโดยได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งสาธารณะด้วยรถยนต์ตามพระราชบัญญัติการขนส่ง พ.ศ. 2497 โจทก์มีสิทธิทำการลำเลียงหรือเคลื่อนย้ายบุคคลด้วยเครื่องอุปกรณ์การขนส่งเพื่อสินจ้างโดยไม่จำกัดเส้นทาง โดยมีสิทธิเก็บค่าจ้างทำการขนส่งเป็นการเหมาตามระยะทางได้ ตามที่อธิบดีกรมการขนส่งกำหนดในประกาศลงวันที่ 21 พฤษภาคม 2506 รายรับพิพาทเป็นรายรับ เนื่องจากการประกอบการค้าตามใบอนุญาตต่าง ๆ ที่ได้รับจากทางราชการโดยชอบด้วยกฎหมายตามพระราชบัญญัติการขนส่ง พ.ศ. 2497 จึงถือเป็นรายรับเนื่องจากการประกอบการค้าประเภทขนส่งทั้งสิ้น

ศาลฎีกาเห็นว่าพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ พ.ศ. 2519 ซึ่งออกตามความในมาตรา 192 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดตั้งองค์การของรัฐบาล พ.ศ. 2896 บัญญัติไว้ในมาตรา 6 ว่า "องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ มีวัตถุประสงค์ดังต่อไปนี้ (1) ประกอบการขนส่งบุคคลในกรุงเทพมหานคร (2) ฯลฯ " ประกอบกับเหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ว่า"เนื่องจากประชาชนส่วนใหญ่ในกรุงเทพมหานครต้องโดยสารรถประจำทาง จึงจำเป็นที่จะต้องจัดระบบการขนส่งโดยรถประจำทางในกรุงเทพมหานครให้ดำเนินไปโดยมีประสิทธิภาพและมีระเบียบเพื่อช่วยบรรเทาปัญหาการจราจรคับคั่งและเพื่อให้ประชาชนได้รับความสะดวกยิ่งขึ้นในการจัดระบบการขนส่งดังกล่าว

สมควรรัฐจะเข้ามามีส่วนร่วมรับผิดชอบในการจัดทำฯลฯ" ตามบทบัญญัติแห่งพระราชกฤษฎีกาและเหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวเห็นได้ว่า การขนส่งบุคคลในกรุงเทพมหานครโดยรถประจำทางนั้น เป็นอำนาจและหน้าที่ขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพเป็นผู้ดำเนินการ โจทก์ไม่มีสิทธินำรถยนต์ของโจทก์มาวิ่งบริการรับส่งบุคคลในกรุงเทพมหานครตามเส้นทางที่กำหนด อันเป็นการขนส่งประจำทางตามพระราชบัญญัติการขนส่ง โจทก์เพียงแต่เป็นผู้ได้รับอนุญาตให้ประกอบการขนส่งสาธารณะด้วยรถยนต์ตามใบอนุญาตเอกสารหมาย จ.5 เท่านั้นหามีสิทธิประกอบการขนส่งประจำทางไม่ ทั้งในหนังสือสัญญาเช่ารถโดยสารปรับอากาศ เอกสารหมาย จ.11 หรือ ล.7 ก็ไม่มีข้อความระบุเป็นทำนองให้โจทก์เข้าร่วมกับบริษัทมหานครขนส่ง

จำกัด ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนเป็นองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ บริหารงานบริการรับส่งคนโดยสารแต่อย่างใดฉะนั้น รายได้จากค่าโดยสารซึ่งถือว่าเป็นรายได้จากการบริการขนส่งประจำทางนั้น จึงเป็นขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพแต่ผู้เดียว ส่วนรายได้ที่โจทก์ได้รับจากองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ ตามหนังสือสัญญาเช่ารถโดยสารปรับอากาศเอกสารหมาย จ.11 หรือ ล.7 จึงเป็นค่าเช่าอันเนื่องมาจากโจทก์เอารถยนต์โดยสารปรับอากาศของตนให้องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพเช่าใช้ในการขนส่งประจำทาง ซึ่งเป็นการให้เช่าตัวทรัพย์มิใช่ให้เช่าบริการดังที่โจทก์เข้าใจรายได้ดังกล่าวจึงเป็นรายได้จากการให้เช่าทรัพย์สิน ซึ่งมิใช่อสังหาริมทรัพย์ ตามประเภทการค้า 5 หาใช่รายรับจากการประกอบการขนส่งตามประเภทการค้า 8 ไม่ที่โจทก์ฎีกาว่า

การเช่าทรัพย์ต้องมีการส่งมอบการครอบครองด้วย แต่กรณีพิพาทในคดีนี้ เอกสารสัญญาเช่า (จ.11) ข้อ 2 ข้อ 8 และข้อ 10 ผู้เช่าไม่ได้ครอบครองรถและไม่ได้ควบคุมรถยนต์ แต่ผู้ให้เช่ามีหน้าที่จัดหาพนักงานขับรถมีหน้าที่ควบคุมดูแลพนักงานให้ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้เช่าผู้ให้เช่าเป็นผู้นำรถยนต์ไปรับส่งผู้โดยสารตามเส้นทางและจำนวนเที่ยวที่กำหนด ต้องรับผิดในเรื่องน้ำมัน การประกันภัย และความเสียหายอื่น ๆ ด้วย ลักษณะรายได้ของโจทก์จึงไม่ใช่การให้เช่าทรัพย์สิน

พิเคราะห์แล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537 บัญญัติว่า "อันว่าการเช่าทรัพย์สินนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าผู้ให้เช่า ตกลงให้บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่าผู้เช่า ได้ใช้หรือได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินอย่างใดอย่างหนึ่งชั่วระยะเวลาอันมีจำกัด และผู้เช่าตกลงจะให้ค่าเช่าเพื่อการนั้น" เห็นได้ว่า สาระสำคัญแห่งการเช่าทรัพย์สินอยู่ที่ผู้เช่าได้ใช้หรือได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินที่เช่าและผู้ให้เช่าได้รับค่าเช่าเป็นการตอบแทนพิเคราะห์หนังสือสัญญาเช่ารถโดยสารปรับอากาศเอกสารหมาย จ.11 หรือ ล.7 แล้ว แม้สัญญาข้อ 9 จะระบุว่าผู้ให้เช่ามีหน้าที่จัดหาพนักงานขับรถก็ตาม แต่สัญญาข้อ 5 ก็ระบุไว้โดยชัดแจ้งว่าผู้เช่าเป็นผู้จ่ายเบี้ยเลี้ยงและเงินเดือนพนักงานขับรถ

เมื่อเป็นเช่นนี้ พนักงานขับรถจึงเป็นลูกจ้างของผู้เช่า อีกทั้งสัญญาข้อ 10 ระบุว่า ผู้ให้เช่ามีหน้าที่ควบคุมดูแลพนักงานขับรถให้ปฏิบัติตามกฎหมายระเบียบวินัย และคำสั่งของผู้เช่าทุกประการ แสดงว่าผู้เช่ามีอำนาจสั่งผู้ให้เช่าและพนักงานขับรถให้ปฏิบัติตามคำสั่งในการนำรถยนต์โดยสารปรับอากาศที่เช่าออกบริการรับส่งผู้โดยสารตามเส้นทางที่กำหนด อันเป็นหน้าที่ขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพผู้เช่าตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ จึงถือได้ว่าพนักงานขับรถได้ครอบครองใช้รถโดยสารปรับอากาศที่เช่าจากโจทก์แทนองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ และองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพผู้เช่าได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินที่เช่าตามบทบัญญัติมาตรา 537 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์แล้ว

แม้หนังสือสัญญาเช่ารถโดยสารปรับอากาศเอกสารหมาย จ.11 หรือ ล.7 จะมีข้อความกำหนดหน้าที่บางประการให้เป็นหน้าที่ของโจทก์ผู้ให้เช่าเช่น สัญญาข้อ 6 ระบุให้ผู้ให้เช่ารับผิดชอบในความเสียหายต่าง ๆ ที่เกิดจากการใช้รถที่เช่า รวมทั้งความเสียหายอันเกิดจากอุบัติเหตุและเหตุสุดวิสัยเป็นต้นสัญญาข้อ 8 ระบุให้ผู้ให้เช่ารับภาระน้ำมันหล่อลื่นและอุปกรณ์อื่น ๆ รวมทั้งการซ่อมและการบำรุงตามปกติด้วย และสัญญาข้อ 12 ระบุให้ผู้ให้เช่าต้องจัดการให้มีการประกันภัยเพื่อคุ้มครองการเกิดอุบัติเหตุโดยผู้ให้เช่าเป็นผู้ชำระค่าเบี้ยประกันภัย ข้อตกลงต่าง ๆ ดังกล่าวแม้จะเป็นการเพิ่มหน้าที่ของผู้ให้เช่าคือโจทก์ นอกเหนือไปจากหน้าที่ของผู้ให้เช่าตามกฎหมายกำหนดไว้ก็ตาม

เมื่อข้อตกลงนั้นเกิดขึ้นด้วยความสมัครใจของคู่สัญญาและไม่ขัดต่อกฎหมายหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนแล้วข้อตกลงดังกล่าวก็ย่อมมีผลบังคับและหาเป็นเหตุให้ลักษณะแห่งสัญญาเช่าเปลี่ยนแปลงไปเป็นการรับจ้างขนส่งดังโจทก์กล่าวอ้างมาในฟ้องไม่ ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"

ผลคำพิพากษา

พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ

ข้อมูลคดี

องค์คณะผู้พิพากษา
พิชัย วุฒิจำนงค์ · สำเนียง ด้วงมหาสอน · อภินย์ ปุษปาคม
แหล่งที่มา
เนติบัณฑิตยสภาแผนก
สืบค้นที่ศาลฎีกา
มีเรื่องคล้ายคดีนี้?
เล่าเรื่องของคุณให้ระบบประเมินเบื้องต้นฟรี หรือปรึกษาทนายความที่ดูข้อเท็จจริงของคุณโดยตรง

ข้อมูลคำพิพากษาเพื่อการค้นคว้า ข้อเท็จจริงของแต่ละคดีแตกต่างกัน ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องของคุณ ฉบับที่ใช้อ้างอิงคือฉบับของศาลฎีกา

ติดต่อเรา
เลือกช่องทางที่ต้องการ

ยินดีต้อนรับ 👋
กรอกข้อมูลเพื่อให้เจ้าหน้าที่ติดต่อกลับได้