คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นทรัสตีกุฎีเจริญพาศน์ โดยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดที่ 2499 ตำบลวัดอรุณ อำเภอบางกอกใหญ่จังหวัดธนบุรี พร้อมด้วยกุฎีซึ่งปลูกสร้างอยู่ในที่รายนี้ โจทก์ใช้ที่ดินและกุฎีนี้สำหรับประกอบศาสนกิจของประชาชนที่นับถือศาสนาอิสลามนิกายซีอ๊ะตามคำสั่งของบรรพบุรุษของโจทก์ ซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์มาแต่เดิมนับเวลาหลายสิบปีก่อนที่จะได้แก่โจทก์ทางมรดกและได้ตั้งชื่อบริเวณนี้ว่า "กุฎีเจริญพาศน์" บัดนี้โจทก์ในฐานะทรัสตีประสงค์จะรื้อถอนกุฎีเจริญพาศน์ และขนย้ายไปสร้างในบริเวณกุฎีใหม่ที่ตำบลบางแค อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี เพราะเหตุว่ากุฎีเดิมชำรุดไม่ปลอดภัย แต่จำเลยทั้ง 5 คนได้ขัดขวางไม่ยอมให้รื้อ จึงขอให้ศาลพิพากษาห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องขัดขวางในการที่โจทก์จะรื้อถอนและย้ายกุฎีรายนี้
จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะรื้อถอนขนย้ายตัวกุฎีหรือนำเอาที่ดินของกุฎีไปทำนิติกรรมผูกพันกับบุคคลภายนอกหรือประโยชน์ส่วนตัวของโจทก์ และฟ้องแย้งขอให้เพิกถอนการเป็นทรัสตีของโจทก์วันชี้สองสถาน โจทก์จำเลยแถลงรับกันหลายประการ และตกลงให้ศาลวินิจฉัยเพียงข้อเดียวว่า "โจทก์เป็นทรัสตี จะมีอำนาจรื้อถอนกุฎีเจ้าเซ็น (เจริญพาศน์) จากที่ปลูกสร้างปัจจุบันไปสร้างในที่ใหม่ตำบลบางแคได้หรือไม่" และให้โจทก์ซ่อมแซมกุฎีเจ้าเซ็นหรือกุฎีเจริญพาศน์คืนสู่สภาพเดิมโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นเฉพาะข้อที่พิพากษาให้โจทก์ซ่อมแซมกุฎีเจริญพาศน์ให้คืนสู่สภาพเดิม เป็นไม่บังคับให้โจทก์ต้องซ่อมแซม และให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยด้วย
ศาลฎีกาวินิจฉัย
โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามรายงานพิจารณาลงวันที่ 22 กันยายน 2503จำเลยยอมรับว่าโจทก์ได้จดทะเบียนเป็นทรัสตีโดยชอบด้วยกฎหมายแล้วการก่อตั้งทรัสต์รายนี้ปรากฏตามโฉนดที่ 2499 ว่า นายเสงี่ยม เป็นทรัสตีตั้งแต่วันที่ 25 สิงหาคม 2459 แล้วได้จดทะเบียนเปลี่ยนแก้ตัวบุคคลผู้เป็นทรัสตีกับมาตามลำดับ จนวันที่ 29 มีนาคม 2503 ได้จดทะเบียนโอนเปลี่ยนนามให้โจทก์เป็นทรัสตีรายนี้ จึงรับฟังได้ว่าเป็นทรัสต์ก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตามหลักทรัสต์อาจก่อตั้งขึ้นโดยนิติกรรมหรือพินัยกรรม อำนาจหน้าที่ของทรัสตีจึงต้องเป็นไปตามข้อกำหนดแห่งนิติกรรมหรือพินัยกรรมดังกล่าว กับต้องปฏิบัติภายในขอบเขตแห่งข้อกำหนดและวัตถุประสงค์ของการก่อตั้งทรัสต์นั้นด้วย
แม้ทรัสตีจะเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่เป็นทรัสต์แต่จะนำอำนาจกรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาใช้โดยตลอดไปมิได้ตามที่ปรากฏในฟ้อง คำให้การและคำรับของคู่ความ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าทรัพย์สินที่เป็นทรัสต์รายนี้ คือที่ดินโฉนดเลขที่ 2499 และกุฎีเจ้าเซ็นหรือกุฏีเจริญพาศน์ซึ่งปลูกสร้างอยู่ในที่ดินที่ดินและกุฎีดังกล่าวนี้ได้ใช้เป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจของประชาชนที่นับถือศาสนาอิสลามนิกายซีอ๊ะทั้งที่อยู่ในจังหวัดพระนครและต่างจังหวัดเป็นประจำทุกปีมาประมาณ 100 ปีแล้วไม่ปรากฎการกระทำเพื่อกิจการอื่นใดอีกเลย จึงฟังได้ว่าผู้ก่อตั้งทรัสต์มีเจตนาในการก่อตั้งโดยเฉพาะให้ทรัสต์รายนี้เป็นสถานที่สำหรับประกอบกิจทางศาสนาของประชาชนผู้นับถือศาสนาอิสลามนิกายซีอ๊ะเท่านั้น
ถ้ากุฎีเจ้าเซ็นหรือกุฎีเจริญพาศน์ถูกรื้อถอนไปสถานที่สำหรับประกอบกิจทางศาสนาก็จะไม่มีในที่ดินโฉนดเลขที่ 2499 และถ้าใช้ที่ดินแปลงนี้ให้เช่าปลูกสร้างอาคารอื่นดังโจทก์กล่าวในคำให้การแก้ฟ้องแย้งของจำเลยว่าเพื่อหารายได้บำรุงกุฎีใหม่ที่จะสร้างขึ้นแล้ว ที่ดินรายนี้ก็จะหมดสภาพจากสถานที่ประกอบกิจการศาสนาตามวัตถุประสงค์ของทรัสต์ที่ได้ปฏิบัติมานานปีแล้วและเป็นการกระทำให้ทรัสต์รายนี้สิ้นสภาพหรือสลายไป
ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ไม่มีอำนาจรื้อถอนกุฎีเจ้าเซ็นหรือกุฎีเจริญพาศน์ไปปลูกสร้างในที่ใหม่
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืน
