คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ จำเลยมีกรรมสิทธิ์ที่ดินเนื้อที่ 2 ไร่ 2 งาน 28 วา โดยโจทก์ จำเลยได้ถือสิทธิปกครองร่วมกันเสมอมา จำเลยได้บังอาจล้อมรั้วกั้นอาณาเขต เพื่อจะเป็นเจ้าของเสียแต่ฝ่ายเดียวไม่ยอมให้โจทก์เกี่ยวข้องในที่ดินแปลงนี้ ขอให้ศาลบังคับจำเลยส่งโฉนดมาทำการแบ่งแยกกับโจทก์คนละครึ่ง หากแบ่งแยกไม่เป็นการตกลงขอให้ประมูลหรือขายทอดตลาด แบ่งเงินกันตามส่วน
จำเลยให้การว่า ที่ดินส่วนของจำเลยปกครองมาเนื้อที่ 1 ไร่ 1 งาน ส่วนที่ดินของโจทก์ โจทก์ได้ขายแก่ผู้อื่นแล้ว
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเฉพาะที่อยู่นอกเส้นสีเหลืองให้โจทก์
ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์ขอให้แบ่งที่ดินให้โจทก์ครึ่งหนึ่งไม่ได้ เจาะจงเอาที่ดินทางด้านไหน
ศาลชั้นต้นพิพากษาไม่ตรงตามคำขอ พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ตามฟ้องกล่าวว่า โจทก์กับจำเลยปกครองที่ดินร่วมกันมา บัดนี้จำเลยจะเอาที่ดินเสียผู้เดียว จึงขอให้จำเลยส่งโฉนดมาทำการแบ่งแยกตามส่วนครึ่งหนึ่ง หากการแบ่งแยกไม่ตกลงกัน ก็ขอให้ประมูลราคา หรือขายทอดตลาด เอาเงินมาแบ่งกันชั้นพิจารณาโจทก์นำสืบว่า โจทก์จำเลยปกครองเป็นส่วนสัดกัน ย่อมไม่เป็นการนำสืบนอกฟ้องนอกประเด็น โจทก์ฟ้องขอแบ่งที่พิพาทแต่เพียงครึ่งหนึ่ง ถ้าทางพิจารณาได้ความว่าโจทก์มีกรรมสิทธิ์อยู่ในที่พิพาทจริง ศาลก็พิพากษาให้ที่ดินพิพาทไม่เกินกว่าครึ่งหนึ่งเป็นของโจทก์ ไม่ผิดจากคำฟ้องหรือเกินคำขอ ส่วนศาลชั้นต้นจะพิพากษาชี้ขาดเกินเลยจากคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ไป หรืออย่างไรนั้น ศาลอุทธรณ์มีอำนาจที่จะเปลี่ยนแปลงแก้ไขให้ถูกต้องเสียได้พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่
