คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องคดีนี้จำเลยที่ 2 ต่อสู้เป็นความว่า การที่จำเลยที่ 2 จัดการทำสัญญาให้โจทก์ไม่ได้ ก็เพราะเมื่อพระกวีวงศ์มรณภาพแล้ว จำเลยที่ 1 โดยคณะกรรมการวัดนั้นตลอดจนเจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันสั่งระงับการทำสัญญาไว้ตามบัญชาของพระศาสนโสภณ ผู้สั่งการแทนสังฆนายก ทั้งเจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันก็ปฏิเสธไม่ยอมให้โจทก์เช่าสร้างตึกในที่ดินพิพาท ด้วยเหตุนี้ จำเลยที่ 2 จึงไม่มีอำนาจทำสัญญากับโจทก์ และตัดฟ้องว่าเมื่อจำเลยที่ 1 สั่งให้จำเลยที่ 2 จัดทำสัญญาเช่ากับโจทก์แล้วภายหลังสั่งระงับเช่นนี้ จำเลยที่ 2 จึงยังมิได้เป็นตัวแทนที่ได้รับมอบหมายให้เข้าจัดประโยชน์ในที่ดินพิพาทและมิได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับส่วนได้เสียในคดีนี้
แม้ศาลจะฟังเป็นตัวแทนของจำเลยที่ 1 ก็ดีแต่จำเลยที่ 2 ได้ปฏิบัติการไปตามคำสั่งของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นตัวการและตามคำสั่งของคณะสงฆ์จึงไม่ได้รับผิดในคดีนี้ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 2 ได้ศาลชั้นต้นสอบโจทก์เกี่ยวกับเรื่องการชำระเงิน ทนายโจทก์แถลงว่าไม่มีหลักฐานใบรับ มีแต่พยานบุคคล ศาลเห็นว่าเท่าที่ได้ความจากฟ้องและคำให้การ คดีวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องฟังพยานต่อไป ให้งดเสียศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า สรุปคำฟ้องของโจทก์เฉพาะที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 ได้ว่า เดิมจำเลยที่ 1 ได้ทำความตกลงกับโจทก์แล้วขอให้จำเลยที่ 2 เป็นตัวแทนในการทำสัญญา แต่แล้วต่อมาภายหลังจำเลยที่ 1 กลับบอกเลิกไม่ยอมให้จำเลยที่ 2 ทำสัญญากับโจทก์ ดังนั้นฟ้องของโจทก์จึงไม่ได้แสดงว่ามีสิทธิซึ่งเป็นข้อโต้แย้งกับจำเลยที่ 2 ประการใด
ทั้งจำเลยก็รับปฏิบัติตามคำสั่งของจำเลยที่ 1 ทุกประการ เมื่อจำเลยที่ 1 สั่งให้ทำสัญญาแล้วภายหลังกลับสั่งไม่ให้ทำก็ต้องถือตาม จำเลยที่ 2 ไม่ได้ขัดขืนอย่างไร จึงไม่จำเป็นต้องพิจารณาคำฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 ต่อไปส่วนคำฟ้องเกี่ยวกับจำเลยที่ 1 การติดต่อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 เป็นเพียงตกลงระหว่างกัน การตกลงนี้จะเป็นสัญญาจะให้เช่าหรือไม่ก็ตาม ที่โจทก์ขอให้แสดงว่าสิทธิเช่าที่ดินตามฟ้องและบังคับให้จำเลยที่ 1 ทำสัญญานั้น สัญญาเช่าเป็นสัญญาเกี่ยวเฉพาะตัวบุคคลอยู่ในประเภทบุคคลสิทธิ ไม่มีทางบังคับได้เช่นทรัพย์สิทธิ คำขอของโจทก์มุ่งหมายให้บังคับจำเลยทำสัญญากับโจทก์เป็นสำคัญ จึงไม่มีทางให้บังคับได้ จึงพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า ก่อนอื่นต้องพิจารณาว่า เจ้าอาวาสมีอำนาจจัดการเกี่ยวกับที่ดินของวัดได้เพียงใด
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์เจ้าอาวาสไม่มีอำนาจให้ผู้ใดเช่าที่ของวัดได้โดยพลการ เมื่อทางคณะสงฆ์สั่งระงับการทำสัญญากับโจทก์ การตกลงระหว่างโจทก์และพระกวีวงศ์ก็เป็นอันระงับไปในตัว เมื่อการตกลงระหว่างโจทก์และพระกวีวงศ์ไม่ก่อให้เกิดนิติสัมพันธ์ระหว่างโจทก์จำเลย เพราะพระกวีวงศ์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธิมาขอบังคับจำเลยตามฟ้องได้ จึงพิพากษายืนที่ให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาตรวจปรึกษาแล้ว คดีนี้โจทก์ฟ้องซึ่งตามคำขอท้ายฟ้องเมื่อสรุปแล้วก็คือ ขอให้ศาลบังคับจำเลยให้ทำสัญญาเช่าที่พิพาทให้โจทก์ตามฟ้อง ไม่ได้เรียกร้องเกี่ยวกับค่าเสียหายอย่างใดคดีจึงมีประเด็นเพียงว่า
ศาลจะบังคับจำเลยให้ทำสัญญาเช่าที่พิพาทเพื่อปลูกตึกแถวตามฟ้องได้หรือไม่ เห็นว่ากรณีนี้เป็นเรื่องการเช่าที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์ แม้ตามฟ้องจะกล่าวว่าสัญญาจะให้เช่าก็ดีแต่ตามพฤติการณ์ก็คือ ตกลงให้เช่าที่ดินกันนั่นเอง เป็นแต่ตกลงกันว่าจะทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรอีกชั้นหนึ่ง กรณีจึงต้องบังคับตามกฎหมายเรื่องเช่าทรัพย์ ซึ่งตามมาตรา 538 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บัญญัติว่า เช่าอสังหาริมทรัพย์นั้น ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิดเป็นสำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่ ตามฟ้องมิได้ปรากฏว่าการตกลงให้เช่าที่ดินรายนี้มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิดแต่อย่างใด ฉะนั้นโจทก์จะมาฟ้องบังคับให้จำเลยทำสัญญาเช่าที่พิพาทให้โจทก์ย่อมไม่ได้ไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยปัญหาอื่น ๆ ต่อไป
ผลคำพิพากษา
จึงพิพากษายืนที่ให้ยกฟ้องให้โจทก์เสียค่าทนายชั้นฎีกาแทนจำเลยคนละ 50 บาท
