คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ (เดิมเป็นกรมวิสามัญศึกษา) เป็นผู้รับทุนที่รัฐบาลแคนาดามอบให้รัฐบาลไทย มาดำเนินการเพื่อประโยชน์ของกรมวิสามัญศึกษาในขณะนั้น มีสัญญากับผู้ได้รับทุนว่า ต้องกลับมารับราชการในกรมโจทก์ภายในเวลาที่กำหนด ถ้าผิดสัญญาต้องใช้เงินตามส่วน ผู้ได้รับทุนผิดสัญญา จึงขอให้บังคับจำเลยผู้ค้ำประกันจำเลยให้การว่า จำเลยหลุดพ้นความรับผิดแล้ว โจทก์ใช้สิทธิโดยไม่สุจริตและคดีขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงินจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า เงินทุนที่โจทก์ฟ้องเป็นของรัฐบาลแคนาดาไม่ใช่ของโจทก์หรือของรัฐบาลไทย โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษากลับยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ทุนหรือค่าใช้จ่ายที่นายสมบท
แพทย์นิกร ได้รับให้ไปศึกษา เป็นทุนที่รัฐบาลประเทศแคนาดาให้ความช่วยเหลือแก่รัฐบาลไทยตามความต้องการของกระทรวงศึกษาธิการ และกรมวิสามัญศึกษาในสมัยนั้นรับทุนมาดำเนินการ กรมวิสามัญศึกษาจึงมีหน้าที่ต้องรับผิดชอบเกี่ยวกับทุนนั้นการที่กรมวิสามัญศึกษาทำสัญญากับนายสมบทกำหนดเงื่อนไขต่าง ๆ ตามเอกสารหมาย จ.4 ก็เพื่อประโยชน์แก่กรมวิสามัญศึกษาเอง รัฐบาลประเทศแคนาดามิได้เกี่ยวข้องกับกรณีที่นายสมบทจะต้องคืนทุนหรือค่าใช้จ่ายตามสัญญาแต่ประการใด ตามสัญญารับทุนเอกสารหมาย จ.4 ข้อ 8 วรรคสองที่ระบุว่า ผู้รับทุนยินยอมรับใช้ทุนแก่รัฐบาลประเทศแคนาดานั้น โจทก์ได้กล่าวในฟ้องแล้วว่าเป็นการกรอกข้อความผิดวัตถุประสงค์ที่แท้จริงต้องชดใช้ทุนแก่รัฐบาลไทย
จำเลยมิได้ให้การต่อสู้ในเรื่องนี้ต้องถือว่าจำเลยรับตามที่โจทก์กล่าวในฟ้อง การชดใช้ทุนคืนตามสัญญาจึงมุ่งหมายให้คืนแก่กรมวิสามัญศึกษาซึ่งเป็นคู่สัญญาโดยตรง ดังนั้น เมื่อมีการผิดสัญญาโจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องฎีกาโจทก์ฟังขึ้น คดีมีปัญหาตามอุทธรณ์จำเลยอีกหลายข้อซึ่งศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ย้อนสำนวนให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดี ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้ศาลอุทธรณ์รวมสั่งเมื่อพิพากษาใหม่
