คำฟ้องและคำให้การ
ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทย เมื่ออายุได้ 8 ขวบ พี่ชายได้ส่งผู้ร้องไปเรียนหนังสือที่ประเทศจีน เรียนจบแล้วได้เดินทางกลับเข้ามาในประเทศไทย ต่อมาพนักงานตรวจคนเข้าเมืองได้จับผู้ร้องในข้อหาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยมิได้รับอนุญาต ผู้ร้องอ้างว่าเกิดในประเทศไทย มีสัญชาติไทย ขอให้ปล่อยตัว พนักงานตรวจคนเข้าเมืองแจ้งให้ผู้ร้องขอพิสูจน์ให้ศาลสั่งว่าเป็นคนไทยเสียก่อนจึงขอให้ศาลมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทยตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2493 มาตรา 43 พนักงานอัยการยื่นคำคัดค้านว่า ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติจีนชื่อนายกักเฮง แซ่ตั้ง เกิดที่ประเทศจีน บิดาเป็นบุคคลต่างด้าวผู้ร้องเดินทางเข้ามาในประเทศไทยเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2489แล้วผู้ร้องได้ขอมีและได้รับใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว
ขอให้ยกคำร้อง ศาลชั้นต้นฟังว่า ผู้ร้องเข้ามาในราชอาณาจักรไทยขณะใช้พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2480 แสดงตนเป็นคนต่างด้าว และทำหนังสือสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวไปแล้ว โดยไม่ได้ต่อสู้ว่าเป็นคนไทยและขอพิสูจน์สัญชาติตามมาตรา 28 การที่มาร้องนี้ไม่มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง จึงไม่มีสิทธิอ้างอำนาจตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2493 มาตรา 43 มาร้องขอให้ศาลสั่งเป็นคนไทยได้ ให้ยกคำร้อง
คำพิพากษาศาลล่าง
ผู้ร้องอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์เห็นว่า ผู้ร้องอ้างว่ามีสัญชาติไทยโดยการเกิด ต่อมาถูกจับในข้อหาว่าเป็นคนต่างด้าวหลบหนีเข้าเมือง ถือว่าผู้ร้องถูกโต้แย้งสิทธิตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ผู้ร้องจึงชอบที่จะร้องขอพิสูจน์สัญชาติของตนต่อศาลได้ พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยประเด็นเรื่องขอพิสูจน์สัญชาติของผู้ร้อง แล้วพิพากษาหรือสั่งใหม่
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ผู้คัดค้านฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ผู้ร้องเข้ามาในราชอาณาจักรไทยครั้งยังใช้พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2480 อยู่ ขณะเข้ามาในราชอาณาจักรไทยผู้ร้องได้แสดงตนเป็นคนต่างด้าว และทำหนังสือสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวไปแล้ว โดยมิได้ขอพิสูจน์ว่าเป็นคนไทยตามมาตรา 28 แต่อย่างใด การมายื่นคำร้องนี้จึงไม่มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง จะอาศัยอำนาจตามบทกฎหมายดังกล่าวหาได้ไม่บุคคลใดจะใช้สิทธิทางศาลดังบัญญัติไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 นั้น จะต้องมีกฎหมายสนับสนุนหรือรับรองให้ใช้สิทธิเช่นนั้นไว้ เมื่อกรณีนี้จะอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองไม่ได้แล้ว ผู้ร้องย่อมยังไม่มีสิทธิจะเสนอคดีต่อศาลเช่นนี้ได้ หากผู้ร้องถือว่าตนถูกโต้แย้งสิทธิ ก็ชอบที่จะฟ้องผู้โต้แย้งสิทธิเป็นคดีต่อศาลได้ ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 657/2498
Result
พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
