เนื้อความคำพิพากษา
คดีนี้สืบเนื่องจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาด ผู้ขอรับชำระหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อ้างว่า จำเลยเป็นหนี้ค่าจ้างว่าความและค่าฝากทรัพย์ผู้ขอรับชำระหนี้รวมเป็นเงิน 439,538 บาท37 สตางค์ ธนาคารกรุงไทย จำกัด เจ้าหนี้รายที่ 5 โต้แย้งหนี้รายนี้ว่าเป็นหนี้เกินกว่าความจริง ขอให้ยกคำขอชำระหนี้รายนี้เสียเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วทำรายงานความเห็นว่าการที่นายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ได้ทำสัญญาจ้างว่าความลงวันที่ 15 สิงหาคม2515 ว่าได้กระทำในนามของบริษัทลูกหนี้และในนามของห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยาง และในฐานะส่วนตัวจ้างให้ผู้ขอรับชำระหนี้ว่าความแก้ต่างในคดีแพ่งของศาลจังหวัดนครสวรรค์คือคดีหมายเลขดำที่ 374/2515 ระหว่างธนาคารกรุงไทย
จำกัด โจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยาง ที่ 1 นายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ที่ 2 จำเลยและคดีหมายเลขดำที่ 375/2515 ระหว่างธนาคารกรุงไทย จำกัด โจทก์ บริษัทลูกหนี้ ที่ 1 นายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ที่ 2 จำเลย โดยมีนายสากล วิบูลย์วัฒนกิจเพียงคนเดียวลงลายมือชื่อในสัญญาดังกล่าวเป็นการไม่ถูกต้องตามข้อบังคับที่ได้จดทะเบียนไว้ของบริษัทลูกหนี้ ถือได้ว่าได้กระทำไปโดยปราศจากอำนาจไม่ผูกพันบริษัทลูกหนี้แต่ปรากฏว่าสัญญาจ้างว่าความดังกล่าวเป็นการสมประโยชน์ของบริษัทลูกหนี้ซึ่งถูกฟ้องและบริษัทลูกหนี้ได้ชำระค่าจ้างว่าความให้แก่ผู้ขอรับชำระหนี้ไปเป็นเงิน 250,000 บาท แล้ว ถือได้ว่าบริษัทลูกหนี้ได้ให้สัตยาบันแก่การนี้แล้ว สัญญาจ้างว่าความจึงกลับมีผลผูกพันบริษัทลูกหนี้ แต่ตามสัญญาจ้างว่าความซึ่งเป็นการจ้างว่าความในคดีแพ่ง 2 คดีซึ่งบริษัทลูกหนี้ถูกฟ้องเป็นคดีเดียว
บริษัทลูกหนี้จึงต้องรับผิดเพียงค่าจ้างว่าความที่เจ้าหนี้ได้ดำเนินไปในคดีหมายเลขดำที่ 375/2515 ซึ่งปรากฏว่าคดีนี้ผู้ขอรับชำระหนี้ดำเนินการให้เพียงยื่นคำให้การ แล้วธนาคารกรุงไทย จำกัด ผู้เป็นโจทก์ก็ได้ถอนฟ้องดังนั้นการที่ผู้ขอรับชำระหนี้ได้รับเงินค่าจ้างว่าความจากบริษัทลูกหนี้ไปเป็นเงินถึง250,000 บาท จึงเป็นจำนวนมากอยู่แล้ว ส่วนค่าฝากทรัพย์ ผู้ขอรับชำระหนี้กล่าวอ้างลอย ๆ ไม่มีหลักฐานมาให้สอบสวน สมควรยกคำขอรับชำระหนี้รายนี้เสียทั้งสิ้นศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้รายนี้เสียทั้งสิ้นผู้ขอรับชำระหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ขอรับชำระหนี้ฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริว่า
นายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ในนามของบริษัทลูกหนี้กับในนามของห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยาง และในฐานะส่วนตัวได้ทำสัญญาลงวันที่ 15 สิงหาคม 2515 จ้างผู้ขอรับชำระหนี้เป็นทนายแก้ต่างในคดีแพ่ง 2 คดีเป็นเงินค่าจ้าง 604,436 บาท คดีแรกเป็นคดีที่ห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยางและนายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ถูกฟ้องเป็นจำเลย คดีหลังเป็นคดีที่บริษัทลูกหนี้และนายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ถูกฟ้องเป็นจำเลย ผู้ขอรับชำระหนี้ได้เข้าเป็นทนายความให้บริษัทลูกหนี้ ห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยาง และนายสากลวิบูลย์วัฒนกิจ ทั้ง 2 คดีจนเสร็จสิ้นแล้ว แล้ววินิจฉัยว่าหนี้ค่าจ้างว่าความจำนวน 604,436 บาท ตามสัญญาดังกล่าวเป็นหนี้อันจะแบ่งกันชำระได้ และมีบุคคลหลายคนเป็นลูกหนี้
คือบริษัทลูกหนี้ห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยางและนายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ไม่ปรากฏว่าได้มีการกำหนดไว้ว่าลูกหนี้ทั้งสามจะต้องรับผิดร่วมกันในจำนวนหนี้ทั้งหมด แต่ได้มีการระบุในสัญญาว่าค่าจ้างว่าความนั้นคิด 5 เปอร์เซ็นต์จากจำนวนทุนทรัพย์ของทั้งสองคดี เจตนาของคู่กรณีจึงอาจต้องการคิดค่าจ้างว่าความโดยคำนวณจากทุนทรัพย์ของแต่ละคดีแยกจากกันก็ได้ ถึงแม้จะทำสัญญาจ้างว่าความเป็นฉบับเดียว กรณีเช่นนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 290 บัญญัติว่า "ถ้าการชำระหนี้เป็นการอันจะแบ่งกันชำระได้ และมีบุคคลหลายคนเป็นลูกหนี้ก็ดี ฯลฯ เมื่อกรณีเป็นที่สงสัยท่านว่าลูกหนี้แต่ละคนจะต้องรับผิดเพียงเป็นส่วนเท่า ๆ กัน ฯลฯ"ดังนั้นหนี้ค่าจ้างว่าความจำนวน 604,436 บาทตามสัญญาจ้างว่าความดังกล่าวลูกหนี้ทั้งสามคือ
บริษัทลูกหนี้ ห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยาง และนายสากลวิบูลย์วัฒนกิจ แต่ละคนจึงต้องรับผิดเพียงเป็นส่วนละเท่า ๆ กัน โดยจะต้องรับผิดต่อผู้ขอรับชำระหนี้ก็แต่เพียงคนละ 201,478 บาท 66 สตางค์ ข้อเท็จจริงปรากฏว่าบริษัทลูกหนี้ได้ชำระค่าจ้างว่าความให้แก่ผู้ขอรับชำระหนี้ไปแล้วเป็นเงิน 250,000บาท อันเกินจำนวนหนี้ที่ตนจะต้องรับผิดอยู่แล้ว ฉะนั้นผู้ขอรับชำระหนี้จะขอรับชำระหนี้ส่วนที่เหลือเพื่อใช้แทนส่วนของห้างหุ้นส่วนจำกัดสากลหล่อยาง และส่วนของนายสากล วิบูลย์วัฒนกิจ ให้เต็มจำนวนหนี้ทั้งหมดหาได้ไม่พิพากษายืน
