คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดแหลมโดยชอบด้วยกฎหมายและกฎมหาเถรสมาคม ต่อมาจำเลยได้ร่วมกันทำละเมิดต่อโจทก์ โดยจำเลยที่ 3 มีหนังสือเป็นคำสั่งถึงเจ้าคณะภาค 1 เพื่อแจ้งไปยังจำเลยที่ 4 ว่าการแต่งตั้งโจทก์เป็นเจ้าอาวาสวัดแหลมเป็นโมฆะ และแจ้งต่อไปยังจำเลยที่ 5 และที่ 6 เพื่อแจ้งให้โจทก์ทราบจำเลยที่ 3 อ้างในคำสั่งว่า โจทก์ขาดคุณสมบัติของผู้จะดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสตามกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2506) ข้อ 23 เพราะโจทก์สังกัดอยู่วัดอื่น มีคุณสมบัติไม่สูงกว่าพระภิกษุที่สังกัดอยู่ในวัดและขัดต่อความเห็นส่วนใหญ่ของสงฆ์และทายกทายิกาแห่งวัด คุณสมบัติดังกล่าวไม่มีในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์และกฎมหาเถรสมาคม แต่เป็นระเบียบหรือกฎที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังจากที่โจทก์ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสแล้ว จึงนำมาใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์ไม่ได้และเป็นระเบียบหรือกฎที่มิชอบด้วยกฎหมาย
ขอให้ศาลมีคำสั่งว่า ระเบียบที่ตั้งขึ้นใหม่และคำสั่งของจำเลยที่ 3 มิชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนเสียจำเลยทั้งหกให้การทำนองเดียวกันว่า เมื่อโจทก์ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดแหลมแล้ว มีผู้ร้องเรียนต่อมหาเถรสมาคม มหาเถรสมาคมได้มีการประชุมพิจารณาตีความกฎมหาเถรสมคม ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2506) ข้อ 23 และมีมติไว้ ซึ่งโจทก์ไม่มีคุณสมบัติตามมติดังกล่าว จำเลยที่ 3 จึงมีหนังสือแจ้งการแต่งตั้งเป็นโมฆะไปยังผู้ใต้บังคับบัญชาตามลำดับจนถึงโจทก์ เป็นการกระทำโดยชอบด้วยกฎหมายและกฎมหาเถรสมาคม การตีความดังกล่าวมิใช่เป็นการสร้างกฎหรือระเบียบขึ้นใหม่ จำเลยมิได้กระทำละเมิดต่อโจทก์ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า มติของมหาเถรสมาคมตามฟ้องจะนำมาใช้บังคับแก่กรณีโจทก์ไม่ได้ และคำสั่งของจำเลยที่ 3 เป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนเสีย
สำหรับจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 4 ที่ 5 และที่ 6 กับคำขอของโจทก์นอกจากนี้ให้ยกฟ้องโจทก์และจำเลยที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า การตีความข้อ 23 แห่งกฎมหาเถรสมาคมไม่เป็นมติที่ตั้งขึ้นใหม่ คำสั่งของจำเลยที่ 3 ชอบแล้ว พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 3 ด้วยโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อเท็จจริงว่า ก่อนที่จะมีมติของมหาเถรสมาคมเกี่ยวกับเรื่องการตีความในข้อ 23 แห่งกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 5(พ.ศ. 2506) คุณสมบัติของเจ้าอาวาสตามที่จำเลยที่ 3 อ้างว่าโจทก์ไม่มีนั้น ไม่มีบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 หรือกฎมหาเถรสมาคมมาก่อน แต่เป็นคุณสมบัติที่มหาเถรสมาคมกำหนดขึ้นใหม่และประกาศภายหลังที่โจทก์ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดแหลมแล้ว
โจทก์มีคุณสมบัติครบถ้วนตามกฎมหาเถรสมาคมฉบับที่ 5(พ.ศ. 2506) ข้อ 6 และข้อ 22 จำเลยที่ 4 แต่งตั้งโจทก์ให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดแหลมโดยชอบ ตามอำนาจที่ระบุไว้ในกฎมหาเถรสมาคมฉบับดังกล่าวข้อ 23 กฎมหาเถรสมคมต้องประกาศในแถลงการณ์คณะสงฆ์ก่อนจึงจะใช้บังคับได้ ข้อที่จำเลยที่ 3 อ้างว่าการแต่งตั้งโจทก์เป็นเจ้าอาวาสวัดแหลมเป็นโมฆะเพราะขัดกับมติมหาเถรสมาคมเกี่ยวกับเรื่องการตีความในข้อ 23 แห่งกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2506) นั้นปรากฏตามรายงานการประชุมมหาเถรสมาคม ครั้งที่ 27/2521 ลงวันที่ 10 ตุลาคม 2521 ตามเอกสารหมาย ล.3 ว่า จำเลยที่ 3 ซึ่งได้รับมอบหมายจากมหาเถรสมาคมให้พิจารณาเรื่องที่มีผู้ร้องเรียนขอความเป็นธรรมในการแต่งตั้งเจ้าอาวาสวัดแหลมได้เสนอต่อที่ประชุมมหาเถรสมาคมว่า
การพิจารณาคัดเลือกพระภิกษุผู้ควรดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดราษฎร์ เพื่อการแต่งตั้งตามความในข้อ 23 แห่งกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 5(พ.ศ. 2506) ว่าด้วยการแต่งตั้งถอดถอนพระสังฆาธิการได้ตราไว้กว้าง ๆ ผู้ที่ไม่ทราบความหมายหรืออธิบายความย่อมมีช่องทางที่จะทำให้การปฏิบัติคลาดเคลื่อนจากตัวบทได้ ขอให้ที่ประชุมพิจารณา ที่ประชุมมหาเถรสมาคมพิจารณาแล้ว มีมติตีความไว้ว่า1. โดยปกติ ภิกษุผู้ควรแก่การพิจารณาคัดเลือก ต้องเป็นพระภิกษุผู้สังกัดอยู่ในวัดนั้น2. โดยมีเหตุพิเศษแม้จะมีพระภิกษุมีคุณสมบัติสังกัดอยู่ในวัดแล้วแต่ถ้าเห็นเป็นการสมควรจะพิจารณาคัดเลือกพระภิกษุที่สังกัดอยู่ในวัดอื่นก็ได้แต่พระภิกษุนั้น ต้อง(1) มิใช่พระสังฆาธิการระดับวัด(2)
มีคุณสมบัติสูงกว่าพระภิกษุที่สังกัดอยู่ในวัด และ(3) ข้อปรึกษาของสงฆ์ และทายกทายิกาแห่งวัดนั้น ต้องเป็นความเห็นที่แสดงถึงความต้องการสูงกว่ากันโดยชัดแจ้ง3. คำว่าทายกทายิกาแห่งวัดนั้น หมายถึงทายกทายิกาที่ทำบุญบำเพ็ญกุศลหรือทะนุบำรุงโดยประการอื่น ที่วัดนั้นเป็นประจำตามสามัญสำนึกของบุคคลทั่วไปศาลฎีกาเห็นว่า มติตีความของที่ประชุมมหาเถรสมาคมดังกล่าวเป็นการกำหนดคุณสมบัติของพระภิกษุผู้จะดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสเพิ่มเติม นอกเหนือไปจากที่ระบุไว้ในกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2506) ข้อ 6 และข้อ 22 ทั้งข้อความตามข้อ 23 แห่งกฎมหาเถรสมาคมฉบับดังกล่าวก็ชัดเจน ไม่มีปัญหาที่จะต้องตีความ การที่ที่ประชุมมหาเถรสมาคมมีมติตีความดังกล่าวจึงเป็นเรื่องที่มหาเถรสมาคมแก้ไขกฎมหาเถรสมาคมเพิ่มเติมคุณสมบัติของพระภิกษุผู้จะดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส
อันเป็นการตรากฎมหาเถรสมาคมเพิ่มเติม หาใช่เป็นการตีความอธิบายความหมายของกฎมหาเถรสมาคมฉบับดังกล่าวข้อ 23 ไม่ เมื่อมติตีความดังกล่าวเป็นกฎมหาเถรสมาคมและเพิ่งจะนำลงประกาศในแถลงการณ์คณะสงฆ์เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2521 จึงจะนำมาใช้บังคับแก่โจทก์ซึ่งได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดแหลมโดยชอบตั้งแต่วันที่ 19กันยายน 2521 ไม่ได้ มิฉะนั้นจะเป็นการใช้บังคับย้อนหลัง อันจะเป็นเหตุให้โจทก์และเจ้าอาวาสวัดอื่น ๆ ซึ่งได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสอยู่ก่อนแล้ว โดยชอบตามกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2506) ข้อ 23 ประกอบด้วยข้อ 6 และข้อ 22 ขาดคุณสมบัติไปตาม ๆ กัน ฉะนั้น การที่จำเลยที่ 3 มีหนังสือด่วนมากที่ 20/2521 ลงวันที่ 30 ตุลาคม 2521 สั่งแจ้งว่าการแต่งตั้งโจทก์เป็นเจ้าอาวาสเป็นโมฆะเพราะขาดคุณสมบัติตามมติตีความของที่ประชุมมหาเถรสมาคม จึงเป็นการไม่ชอบพิพากษาแก้เป็นว่า ให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 3 ตามหนังสือที่ 20/2521 ลงวันที่ 30 ตุลาคม 2521 ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
