คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 1,477,290.84 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินจำนวนดังกล่าว นับแต่วันถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์
จำเลยให้การขอให้ยกฟ้องและฟ้องแย้งขอให้บังคับโจทก์ชำระเงินค่าอนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์ที่ค้างชำระตามสัญญาให้แก่จำเลยจำนวน 390,000 บาท
โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งขอให้ยกฟ้องแย้ง
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้โจทก์ชำระเงินจำนวน 234,000 บาท แก่จำเลยพร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันมีคำพิพากษา ยกคำขออื่น
โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่โจทก์และจำเลยไม่โต้แย้งกันในชั้นอุทธรณ์รับฟังว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลตามพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ.2551 จำเลยเป็นบริษัทจำกัด โจทก์และจำเลยทำสัญญาอนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์งานการ์ตูนแอนิเมชัน ชื่องาน "Olly the Little White Van" จำนวน 52 ตอน เพื่อออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2555 ถึงวันที่ 31 สิงหาคม 2558 โดยจำเลยตกลงส่งมอบงานการ์ตูนแอนิเมชันทั้ง 52 ตอน แก่โจทก์ในสภาพพร้อมออกอากาศภายในเดือนตุลาคม 2555 และโจทก์ตกลงจ่ายค่าตอบแทนการใช้งานอันมีลิขสิทธิ์ของจำเลยจำนวนตอนละ 15,000 บาท
รวมจำนวนทั้งสิ้น 780,000 บาท แบ่งชำระเป็นจำนวน 2 งวด จำนวนงวดละ 390,000 บาท โจทก์ชำระเงินงวดแรกในวันถัดจากวันทำสัญญาให้จำเลยแล้ว ส่วนงวดที่ 2 โจทก์ตกลงชำระเมื่อจำเลยส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันให้แก่โจทก์ครบถ้วน ตามสัญญาอนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์งานการ์ตูนแอนิเมชัน โดยในเอกสารแนบท้ายสัญญาข้อ 6 มีข้อตกลงว่า หากจำเลยไม่สามารถส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันตามสัญญาให้แก่โจทก์ได้ภายในกำหนดเวลาดังกล่าว จำเลยตกลงชำระค่าปรับให้แก่โจทก์เป็นรายวันในอัตราร้อยละ 10 ต่อวัน ต่อตอน ที่ยังไม่ได้รับมอบจนกว่าโจทก์จะได้รับมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันตามสัญญา หลังจากทำสัญญาจำเลยส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันตามสัญญาให้แก่โจทก์จำนวนเพียง 46 ตอน
ต่อมาจำเลยทำหนังสือถึงโจทก์เพื่อขอปรับเปลี่ยนจำนวนตอนการส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชัน "Olly the Little White Van" และขอให้โจทก์พิจารณาผ่อนผันการปรับ หลังจากนั้นจำเลยส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันให้แก่โจทก์อีกจำนวน 2 ตอน จำเลยได้ส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันส่วนที่เหลือทั้งหมดอีกจำนวน 4 ตอน ให้แก่โจทก์ โดยพนักงานของโจทก์ลงลายมือชื่อรับมอบไว้ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ข้อแรกว่า โจทก์มีสิทธิเรียกเบี้ยปรับเอาแก่จำเลยตามข้อตกลงข้อ 6 ในเอกสารแนบท้ายสัญญาอนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์งานการ์ตูนแอนิเมชันหรือไม่ ปัญหานี้โจทก์อุทธรณ์ว่า ตามหนังสือของจำเลยเรื่อง การปรับเปลี่ยนจำนวนตอนการส่งมอบวัสดุที่จำเลยส่งถึงโจทก์นั้น
ถือได้ว่าโจทก์บอกสงวนสิทธิในการเรียกเอาเบี้ยปรับตามสัญญาจากจำเลยก่อนที่จำเลยจะส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันให้แก่โจทก์ โจทก์จึงมีสิทธิโดยชอบที่จะเรียกเบี้ยปรับเอาแก่จำเลยได้ โดยไม่จำเป็นต้องนำสืบในส่วนของความเสียหาย เห็นว่า แม้โจทก์จะนำสืบได้ว่าหลังจากจำเลยผิดสัญญา จำเลยได้ทำหนังสือถึงโจทก์ขอปรับเปลี่ยนจำนวนตอนการส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชัน "Olly the Little White Van" ก็ตาม แต่หนังสือดังกล่าวหาใช่เป็นการที่โจทก์บอกสงวนสิทธิในการเรียกเบี้ยปรับเอาแก่จำเลยดังอุทธรณ์ของโจทก์ไม่ แต่เป็นเพียงหนังสือที่จำเลยส่งถึงโจทก์เพื่อชี้แจงถึงเหตุที่ไม่อาจส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันให้แก่โจทก์ตามสัญญาได้
เนื่องจากผู้ผลิตรายการการ์ตูนที่ต่างประเทศขาดเงินทุนและต้องปิดบริษัทและขอให้โจทก์พิจารณาไม่ปรับจำเลยตามสัญญา แต่หากจะปรับก็ขอให้โจทก์รับข้อเสนอของจำเลยที่ขอจ่ายค่าปรับจำนวน 78,000 บาท และเสนอส่วนลดให้โจทก์จำนวน 90,000 บาท รวมจำนวน 168,000 บาท หรืออีกกรณีหนึ่งคือ หากจำเลยสามารถส่งมอบรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันให้แก่โจทก์ได้จำนวนอีก 2 ตอน ภายในวันที่ 25 มีนาคม 2556 และโจทก์รับไว้ก็ขอให้โจทก์ปรับจำเลยเป็นเงินจำนวน 138,000 บาท เมื่อไม่ปรากฏจากทางนำสืบของโจทก์ว่า โจทก์ได้มีหนังสือตอบกลับไปยังจำเลยว่าโจทก์ยังคงสงวนสิทธิที่จะปรับจำเลยตามสัญญาหรือไม่ หรือไม่ปรากฏจากทางนำสืบของโจทก์ว่า ขณะที่โจทก์รับมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันอีกจำนวน 6 ตอน
จากจำเลยนั้น โจทก์ได้แสดงเจตนาสงวนสิทธิในการปรับให้จำเลยทราบทางใดทางหนึ่ง ไม่ว่าจะโดยการจดแจ้งข้อสงวนสิทธิในการปรับไว้ในหนังสือรับมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันดังกล่าวหรือโดยแจ้งให้จำเลยทราบเป็นลายลักษณ์อักษรในขณะที่รับชำระหนี้ดังกล่าวว่า โจทก์ยังคงสงวนสิทธิที่จะเรียกเบี้ยปรับจากจำเลยแต่อย่างใด ดังนั้นแม้จำเลยจะตกลงว่าจะให้เบี้ยปรับแก่โจทก์หากไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องภายในกำหนดตามเอกสารแนบท้ายสัญญาข้อ 6 วรรคสอง ที่ระบุว่า จำเลยตกลงชำระค่าปรับให้แก่โจทก์เป็นรายวันในอัตราร้อยละ 10 ต่อวัน ต่อตอน ที่ยังไม่ได้รับมอบจนกว่าโจทก์จะได้รับมอบรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันตามสัญญาและต่อมาจำเลยไม่ชำระหนี้โดยการส่งมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันจำนวน 52 ตอน
ภายในเดือนตุลาคม 2555 ตามกำหนดเวลาที่ระบุไว้ในสัญญาก็ตาม แต่เมื่อโจทก์ยอมรับมอบวัสดุรายการงานการ์ตูนแอนิเมชันจำนวนอีก 6 ตอน จากจำเลยโดยไม่ได้บอกสงวนสิทธิที่จะเรียกเอาเบี้ยปรับตามสัญญาในเวลาที่โจทก์รับการชำระหนี้ โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเอาเบี้ยปรับจากจำเลย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 381 วรรคสาม อุทธรณ์ของโจทก์ที่ว่าเอกสารเป็นหลักฐานการบอกสงวนสิทธิในการเรียกเอาเบี้ยปรับจากจำเลยและโจทก์มีสิทธิเรียกให้จำเลยชำระเบี้ยปรับตามสัญญาจึงฟังไม่ขึ้น
ศาลฎีกาวินิจฉัย
อนึ่ง คดีนี้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิเรียกเบี้ยปรับจากจำเลยตามสัญญาจำนวน 1,867,290.84 บาท แต่เมื่อหักกลบลบหนี้กับเงินค่ารายการงานการ์ตูนแอนนิเมชันที่โจทก์ค้างชำระแก่จำเลยจำนวน 390,000 บาท คงเหลือเบี้ยปรับที่โจทก์ฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดตามคำฟ้องจำนวน 1,477,290.84 บาท แต่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางกำหนดค่าเสียหายให้แก่โจทก์จำนวน 156,000 บาท ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นอุทธรณ์ในส่วนคำฟ้องจึงมีจำนวน 1,321,290.84 บาท ซึ่งโจทก์ต้องเสียค่าขึ้นศาลจำนวน 26,425 บาท แต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์มาจำนวน 29,545 บาท อันเป็นการชำระค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์เกินมาจำนวน 3,120 บาท ส่วนอุทธรณ์ของโจทก์ในส่วนของฟ้องแย้งที่จำเลยขอให้โจทก์ชำระเงินค่ารายการงานการ์ตูนแอนิเมชัน ที่ค้างชำระจำนวน 390,000 บาท
นั้น เมื่อจำนวนเงินตามฟ้องแย้งโจทก์ได้หักกลบลบหนี้กับเงินเบี้ยปรับแล้ว คงเหลือเงินเบี้ยปรับที่โจทก์นำมาฟ้องเรียกเอาแก่จำเลยจำนวน 1,477,290.84 บาท จึงไม่มีทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นอุทธรณ์ตามฟ้องแย้งของจำเลยอีก แต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์ในส่วนของฟ้องแย้งมาด้วยจำนวน 4,680 บาท จึงต้องคืนค่าขึ้นศาลในชั้นอุทธรณ์ในส่วนที่โจทก์ชำระเกินมาทั้งสองจำนวนให้แก่โจทก์ ส่วนที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางมิได้มีคำสั่งเกี่ยวกับความรับผิดในชั้นที่สุดในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมซึ่งศาลในคดีแพ่งต้องมีคำสั่งในเรื่องนี้เสมอนั้น ไม่ชอบด้วยพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศและวิธีพิจารณาคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ.2539 มาตรา 26 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 161 ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศเห็นสมควรแก้ไขให้ถูกต้อง
Result
พิพากษาแก้เป็นว่า ให้คืนค่าขึ้นศาลในชั้นอุทธรณ์ส่วนที่โจทก์ชำระเกินมาจำนวน 7,800 บาท ให้แก่โจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้เป็นพับ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง
