คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ทั้งสองสำนวนต่างฟ้องเป็นทำนองเดียวกันว่า โจทก์ที่ 1 และโจทก์ที่ 2ต่างมีที่ดินสวนและที่อยู่อาศัยคนละ 1 แปลง ได้มาโดยจับจองบุกเบิกเมื่อประมาณ27 ปีมาแล้ว โจทก์ที่ 1 และโจทก์ที่ 2 ได้เข้ายึดถือครองครองทำกินแสดงตนเป็นเจ้าของโดยสงบและเปิดเผย ได้แจ้งสำรวจการเสียภาษีบำรุงท้องที่และเสียภาษีตลอดมา ปลายปี พ.ศ. 2521 โจทก์ที่ 1 และที่ 2 นำที่ดินแปลงพิพาทไปแจ้งออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) จำเลยได้คัดค้านอ้างว่าที่ดินพิพาทเป็นของตน การกระทำของจำเลยเป็นการรบกวนสิทธิครอบครองของโจทก์ โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ทั้งสอง โจทก์ทั้งสองมีสิทธิครอบครองห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การทำนองเดียวกันทั้งสองสำนวนว่า ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ทั้งสอง
จำเลย นายเที่ยง นายพันธ์ นางสาวผัน นางสาวผั้น นายแสง และนายศิริซึ่งเป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันโดยได้รับมรดกตกทอดจากบิดามารดาเดียวกันประมาณ 30 ปีมาแล้ว ที่ดินพิพาทโจทก์จำเลยและญาติพี่น้องครอบครองด้วยเจตนาเป็นเจ้าของร่วมกันตลอดมา ยังมิได้แบ่งปันกันออกเป็นสัดส่วน เมื่อปี พ.ศ. 2498 ทางราชการให้แจ้งการครอบครองที่ดิน จำเลย นายเที่ยง นางสาวฝั้นและนางสาวฝัน ได้แจ้งการครอบครอง (ส.ค.1) แทนพี่น้องทุกคน จำเลยและพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันตกลงให้โจทก์อยู่อาศัยในที่ดินพิพาทไปก่อนจนกว่าจะตกลงแบ่งปันกัน การเสียภาษีท้องที่ได้ออกเงินร่วมกัน แต่การแจ้งสำรวจและเสียภาษีกระทำในนามโจทก์ โจทก์ทั้งสองไปขอหนังสือรับรองการทำประโยชน์แต่ผู้เดียวเป็นการไม่ชอบ
ขอให้ยกฟ้องก่อนสืบพยานนางถิน นางสาวผัน นางสาวฝั้นและนายศิริยื่นคำร้องขอเข้าเป็นจำเลยร่วม โจทก์ทั้งสองไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตให้เข้าเป็นจำเลยร่วมได้ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า โจทก์ทั้งสองมีสิทธิครอบครองที่พิพาท ห้ามจำเลยจำเลยร่วมทั้งสี่และบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยและจำเลยร่วมทั้งสี่อุทธรณ์ทั้งสองสำนวนศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวนโจทก์ทั้งสองสำนวนฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทไว้ข้อเดียวว่า โจทก์หรือจำเลยมีสิทธิครอบครองที่พิพาท การที่จำเลยและจำเลยร่วมนำสืบว่าที่พิพาทเป็นทรัพย์มรดก เป็นการนำสืบแสดงให้เห็นสภาพของที่พิพาทว่า มีความเป็นมาอย่างใดและเหตุใดจำเลยและจำเลยร่วมจึงมีสิทธิเกี่ยวข้องกับที่พิพาทอันอยู่ในประเด็นข้อพิพาทที่ศาลชั้นต้นตั้งไว้ หาใช่เป็นการนำสืบนอกประเด็นข้อพิพาทแต่อย่างใดไม่ส่วนปัญหาว่าโจทก์จำเลยและจำเลยร่วมได้ครอบครองที่พิพาทร่วมกันและแทนกันหรือไม่
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่พิพาทเป็นมรดกของบิดาโจทก์จำเลยตกทอดแก่โจทก์จำเลย นายเที่ยงสามีจำเลยร่วมที่ 1 จำเลยร่วมที่ 2 จำเลยร่วมที่ 3และจำเลยร่วมที่ 4 ผู้เป็นบุตรซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมตามกฎหมาย บิดาโจทก์จำเลยถึงแก่กรรมเมื่อปี พ.ศ. 2482 โจทก์จำเลย นายเที่ยง จำลเยร่วมที่ 2 จำเลยร่วมที่ 3และจำเลยร่วมที่ 4 จึงมีสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับที่พิพาทอันเป็นทรัพย์มรดกร่วมกันตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา และทุกคนต่างมีสิทธิใช้ทรัพย์สินที่พิพาทได้ในฐานะเป็นเจ้าของรวม การที่ฝ่ายจำเลยได้แจ้งการครอบครองตาม ส.ค.1 ไว้ ในปี พ.ศ. 2498ก็ดี และที่โจทก์ทั้งสองเป็นผู้เสียภาษีบำรุงท้องที่ในที่พิพาทตลอดมาก็ดี ถือว่าเป็นการกระทำในหน้าที่ของเจ้าของรวมและเป็นการทำแทนเจ้าของรวมอื่นด้วย
ส่วนที่โจทก์ที่ 1 เข้าปลูกบ้านอยู่อาศัยในที่พิพาทในปี พ.ศ. 2500 ก็ดี และโจทก์ที่ 2เข้าปลูกบ้านอยู่อาศัยในที่พิพาทในปี พ.ศ. 2499 ก็ดี ถือว่าเป็นการใช้ทรัพย์สินที่พิพาทตามสิทธิของตนในฐานะที่เป็นเจ้าของรวมเท่านั้น ไม่ถือว่าเป็นการเข้าแย่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตจรา 1375พิพากษายืน
