คำฟ้องและคำให้การ
ในคดีก่อน
โจทก์ฟ้องต่อศาลแขวงพระนครใต้ว่า จำเลยผิดสัญญาเช่าที่ดินโจทก์บอกเลิกสัญญาและฟ้องขับไล่ให้จำเลยส่งมอบสถานที่เช่าคืน (และกล่าวสงวนสิทธิไว้ในคำฟ้องว่า จะฟ้องเรียกค่าเสียหายและเงินทุนที่ให้ทดรองไปปลูกสร้างอาคารคืนที่หลัง)
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลแขวงพระนครใต้พิพากษาให้จำเลยส่งมอบที่เช่าคืนคดีอยู่ระหว่างอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ไม่ให้ทุเลาการบังคับคดี โจทก์ถือว่า ก่อนที่จำเลยมอบสถานที่เช่าคืนจำเลยอยู่ในที่เช่าโดยฐานละเมิด โจทก์จึงมาฟ้องคดีนี้ต่อศาลแพ่งเรียกค่าเสียหายและเงินทุนที่โจทก์จ่ายทดรองไปในการปลูกสร้างอาคารตามสัญญาฉบับเดียวกันนั้นจำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ฟ้องซ้ำ แม้โจทก์จะสงวนสิทธิในคำฟ้องคดีก่อนว่า จะฟ้องเรียกค่าเสียหายและเงินทุนที่จ่ายทดรองในการก่อสร้างภายหลัง
ศาลแขวงพระนครใต้ก็มิได้พิพากษาให้สิทธิแก่โจทก์ที่จะฟ้องใหม่ โจทก์บอกเลิกสัญญาแล้ว ไม่มีสิทธิเรียกเงินทดรองที่ค้าง ศาลแพ่งสั่งงดสืบพยาน แล้ววินิจฉัยว่า การที่โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายและเรียกเงินคืนในเรื่องนี้ก็รวมอยู่ในเหตุฟ้องร้องอันเดียวกันกับที่โจทก์ฟ้องเลิกสัญญาเช่าในคดีก่อน และศาลไม่ได้สั่งให้สิทธิโจทก์ที่จะนำคดีมาฟ้องใหม่ คู่ความในคดีเป็นคู่ความเดียวกัน และถือเป็นคดีเรื่องเดียวกัน แต่คดีอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ กฎหมายห้ามไม่ให้ยื่นฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่น ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 (1) แม้จำเลยจะยก ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 ขึ้นต่อสู้
ไม่ได้ยก มาตรา 173(1) แต่เป็นเรื่องอำนาจฟ้องเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลชอบที่จะยกขึ้นวินิจฉัยได้ จึงพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ไม่เป็นฟ้องซ้ำตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 เพราะคดีก่อนยังไม่ถึงที่สุด ทั้งคดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินเป็นคนละเรื่องกับคดีเดิมซึ่งเป็นเรื่องฟ้องขับไล่ ไม่ใช่เรื่องเดียวกันไม่ต้องด้วย มาตรา 178(1) พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษาใหม่จำเลยฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ข้อที่โจทก์ฟ้องคดีนี้เรียกค่าเสียหายในอัตราค่าเช่าและค่าเสียหายพิเศษตั้งแต่บอกเลิกสัญญาเช่าแล้วนั้น เป็นเรื่องเดียวกันกับการที่โจทก์ฟ้องจำเลยให้จำเลยส่งมอบสถานที่เช่าคืนเพราะเป็นผลสืบเนื่องมาจากเหตุที่จำเลยไม่ส่งมอบสถานที่เช่าคืนอันทำให้โจทก์ต้องฟ้องร้องนั้นเอง จึงชอบที่โจทก์จะได้ฟ้องขอให้บังคับเอาแก่จำเลยเสียในคราวเดียวกัน ที่ฟ้องขอให้ส่งมอบสถานที่เช่าคืน
โจทก์จะแบ่งแยกฟ้องคดีในมูลอันเดียวกันที่ละส่วนที่ละตอนหาได้ไม่ การที่โจทก์ว่าได้สงวนสิทธิที่จะฟ้องเรียกค่าเสียหายไว้ในคำฟ้องคดีเดิมนั้น กฎหมายไม่เปิดช่องให้กระทำเช่นนั้นและศาลแขวงพระนครใต้ก็หาได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ไม่ ศาลจึงเห็นว่า เฉพาะในฟ้องของโจทก์ข้อที่กล่าวมานี้ ต้องห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องในคดีนี้ได้อีกตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173(1) (คดีก่อนนี้ไม่ถึงที่สุด)แต่ฟ้องอีกข้อหนึ่งที่บรรยายมาว่า ผู้ให้เช่าคือ โจทก์ ได้ออกเงินทดรองปลูกสร้างให้จำเลยก่อน จำเลยสัญญาจ่ายเงินคืนเป็นคราว ๆ เป็นรายเดือนใน 10 ปี จำเลยยังค้างชำระเงินทุนที่โจทก์ออกทดรองไปก่อนนี้อยู่อีก จึงขอให้บังคับใช้นั้น
ศาลฎีกาพิเคราะห์ดูหนังสือสัญญาเช่าแล้ว ปรากฏว่าหนังสือสัญญาฉบับนี้แบ่งแยกข้อตกลงระหว่างคู่สัญญาออกได้เป็นส่วน ๆ กัน ศาลฎีกาจึงเห็นว่า แม้ข้อตกลงเรื่องการออกเงินทดรองปลูกสร้างอาคารนี้จะอยู่ในสัญญาฉบับเดียวกันกับเรื่องให้เช่าที่ดิน ก็ยังมีลักษณะเป็นคนละเรื่องต่างหากจากกันศาลฎีกาจึงได้มีมติโดยที่ประชุมใหญ่ว่า ฟ้องของโจทก์ในข้อที่เรียกเงินค่าปลูกสร้างอาคารนี้ ไม่ต้องห้ามตามกฎหมาย
Result
พิพากษาแก้ศาลอุทธรณ์ว่า ฟ้องของโจทก์ในข้อเรียกค่าเสียหายเป็นฟ้องต้องห้ามตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173(1) แต่ฟ้องของโจทก์ในข้อเรียกเงินทดรองค่าปลูกสร้างอาคารคืน ไม่ต้องห้ามตามกฎหมายให้ศาลชั้นต้นดำเนินการพิจารณาพิพากษาเฉพาะในข้อนี้ต่อไปตามกระบวนความ
