คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายจำรัส ธรรมสฤษฎ์ นายจำรัสและจำเลยเป็นบุตรของนางเฉาะ วิจารณ์ นางเฉาะเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 3792ตำบลธรรมศาลา อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม เนื้อที่ 7 ไร่3 งาน 80 ตารางวา พร้อมบ้านเลขที่ 187 หมู่ที่ 1 ซึ่งปลูกอยู่บนที่ดินดังกล่าว ต่อมา พ.ศ. 2527 นางเฉาะถึงแก่ความตายบิดามารดาของโจทก์ทั้งสองพร้อมทั้งโจทก์ทั้งสองและจำเลยยังคงอาศัยอยู่บ้านดังกล่าวตลอดมาจนกระทั่ง พ.ศ. 2534 นายจำรัสถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองและมารดากับจำเลยยังคงพักอาศัยร่วมกันในบ้านและที่ดินดังกล่าวตลอดมา ต่อมาโจทก์ทั้งสองขอให้จำเลยจัดการแบ่งที่ดินอันเป็นทรัพย์มรดกของนางเฉาะ ในส่วนที่โจทก์ทั้งสองมีสิทธิจะได้รับตามกฎหมาย โดยโจทก์ทั้งสองจะรับส่วนแบ่งเป็นที่ดินเนื้อที่ 3 ไร่ 3 งาน 90 ตารางวา
ราคาประมาณ1,600,000 บาท แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 3792 ตำบลธรรมศาลาอำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม ให้แก่โจทก์ทั้งสองรวมเป็นเนื้อที่ 3 ไร่ 3 งาน 90 ตารางวา หากไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า นางเฉาะ วิจารณ์ ถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2527 โดยก่อนตายนางเฉาะได้บอกยกที่ดินโฉนดเลขที่ 3792 ตามฟ้องให้แก่จำเลยผู้เดียวซึ่งนายจำรัสบิดาของโจทก์ทั้งสองรับรู้ด้วย หลังจากจัดการศพนางเฉาะแล้วจำเลยครอบครองที่ดินดังกล่าวทั้งหมดตลอดมาโดยยึดถือครอบครองเพื่อตนด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ส่วนนายจำรัสยังคงอาศัยอยู่บ้านเลขที่ 187 หมู่ที่ 1 ในฐานะเป็นผู้อาศัย
มิได้ครอบครองที่ดินโฉนดเลขที่ 3792 โดยเจตนาเป็นเจ้าของ วันที่ 2 ธันวาคม 2530นายจำรัสยื่นเรื่องราวต่อเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดนครปฐมยกสิทธิของตนที่มีในทรัพย์มรดกของนางเฉาะถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินโฉนดเลขที่ 3792 ดังกล่าวครึ่งหนึ่งให้แก่จำเลยทั้งหมด จำเลยจึงได้จดทะเบียนรับโอนมรดกของนางเฉาะคือที่ดินโฉนดเลขที่ 3792เป็นของจำเลยแต่เพียงผู้เดียว มิใช่ทรัพย์มรดกของนางเฉาะอีกต่อไป โจทก์ทั้งสองจึงไม่มีสิทธิในที่ดินแปลงดังกล่าวและหลังจากนางเฉาะถึงแก่ความตาย นายจำรัสมิได้ครอบครองที่ดินโฉนดเลขที่ 3792 ซึ่งเป็นทรัพย์มรดกโดยเจตนาเป็นเจ้าของและโจทก์มิได้ฟ้องคดีเพื่อขอแบ่งที่ดินแปลงนี้ภายในกำหนด 1 ปีนับแต่นางเฉาะถึงแก่ความตาย
คดีของโจทก์จึงขาดอายุความขอให้ยกฟ้องในชั้นพิจารณาโจทก์ทั้งสองและจำเลยแถลงรับกันว่านางเฉาะ วิจารณ์ เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 3792ตามฟ้อง นางเฉาะมีบุตร 2 คน คือนายจำรัส ธรรมสฤษฎ์ และจำเลยนายจำรัสมีภรรยาชื่อนางเสวก ธรรมสฤษฎ์ และมีบุตร 3 คนคือโจทก์ทั้งสองและนางสาวทองสุข ธรรมสฤษฎ์ ภรรยาและบุตรของนายจำรัสมีชีวิตอยู่ทุกคน หลังจากนางเฉาะถึงแก่กรรมแล้วในวันที่ 2 ธันวาคม 2530 นายจำรัสทำบันทึกถ้อยคำต่อเจ้าพนักงานที่ดินว่าไม่ประสงค์จะขอรับมรดกที่ดินแปลงดังกล่าวและยินยอมให้จำเลยเป็นผู้ขอรับมรดกที่ดินแปลงนี้เพียงผู้เดียวตามบันทึกถ้อยคำเอกสารหมาย จ.1 (ตรงกับเอกสารหมาย ล.5)โจทก์ทั้งสองและจำเลยขอสละประเด็นพิพาททั้งหมด และขอให้ศาลวินิจฉัยเพียงประเด็นเดียวว่า
เมื่อนายจำรัสทำบันทึกดังกล่าวแล้วโจทก์ทั้งสองมีสิทธิฟ้องแบ่งที่ดินดังกล่าวจากจำเลยได้หรือไม่เพียงใด โดยโจทก์ทั้งสองและจำเลยไม่สืบพยานศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ทั้ง สอง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับ ให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 3792 ตำบลธรรมศาลา อำเภอเมืองนครปฐมจังหวัดนครปฐม ให้แก่โจทก์ทั้งสองกึ่งหนึ่งเป็นเนื้อที่ 3 ไร่3 งาน 90 ตารางวา หากไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยมีข้อเดียวว่า เมื่อนายจำรัสบิดาของโจทก์ทั้งสองทำบันทึกถ้อยคำเอกสารหมาย จ.1 (ตรงกับเอกสารหมาย ล.5) แล้วโจทก์ทั้งสองมีสิทธิฟ้องแบ่งที่ดินตามฟ้องอันเป็นทรัพย์มรดกของนางเฉาะจากจำเลยได้หรือไม่เพียงใด
เห็นว่า ตามบันทึกถ้อยคำเอกสารหมาย จ.1(ตรงกับเอกสารหมาย ล.5) เป็นบันทึกที่นายจำรัส ธรรมสฤษฎ์ให้ถ้อยคำต่อเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดนครปฐมมีใจความสำคัญว่าที่ดินโฉนดเลขที่ 3792 ตำบลธรรมศาลา อำเภอเมืองนครปฐมจังหวัดนครปฐม มีชื่อนางเฉาะ วิจารณ์ เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ซึ่งได้ตายไปแล้ว วันนี้ (วันที่ 2 ธันวาคม 2530) ทายาทของผู้ตายคือจำเลยได้มายื่นเรื่องราวขอรับมรดกที่ดินแปลงนี้ของนางเฉาะนายจำรัสได้รับทราบเรื่องราวและประกาศขอรับมรดกที่ดินแปลงนี้โดยตลอดแล้ว นายจำรัสเป็นทายาทของผู้ตาย มีสิทธิที่จะได้รับมรดกที่ดินแปลงนี้ด้วย แต่นายจำรัสไม่ประสงค์จะขอรับมรดกที่ดินแปลงนี้แต่อย่างใด และยินยอมให้จำเลยเป็นผู้ขอรับมรดกที่ดินแปลงนี้แต่เพียงผู้เดียว
ดังนี้ ย่อมเห็นได้ว่าถ้อยคำของนายจำรัสเป็นบันทึกที่เจ้าพนักงานที่ดินปฏิบัติไปตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 81 ประกอบกฎกระทรวงมหาดไทย ฉบับที่ 24(พ.ศ. 2516) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 ซึ่งถ้อยคำของนายจำรัสดังกล่าวไม่ใช่กรณีทายาทสละมรดกตามความหมายในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612เพราะการสละมรดกตามมาตรานี้หมายถึงการสละส่วนหนึ่งของตนโดยไม่เจาะจงว่าจะให้แก่ทายาทคนใด แต่บันทึกถ้อยคำของนายจำรัสดังกล่าวมีลักษณะเป็นการประนีประนอมยอมความ มีผลบังคับได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 850, 852 และ 1750ทั้งตามโฉนดที่ดินเอกสารหมาย ล.4 ซึ่งจำเลยได้ส่งศาลในวันชี้สองสถานโดยโจทก์ทั้งสองไม่คัดค้านความถูกต้องก็ปรากฏว่าระบุชื่อจำเลยเป็นผู้รับโอนเสร็จสิ้น อันถือได้ว่าจำเลยผู้มีชื่อในโฉนดได้รับกรรมสิทธิ์ในที่ดินแปลงนี้โดยสมบูรณ์ตามกฎหมายที่ดินแล้วโจทก์ทั้งสองซึ่งเป็นทายาทของนายจำรัสจึงไม่มีสิทธิฟ้องแบ่งที่ดินแปลงนี้จากจำเลยพิพากษากลับ ให้ยก ฟ้อง
