คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ประกอบการค้าผ้าและเศษผ้าต่าง ๆ จำเลยทั้งสองร่วมกันประกอบการค้า และได้ร่วมกันสั่งซื้อผ้าและเศษผ้าต่าง ๆ จากโจทก์ จำเลยรับของไว้แล้วไม่ชำระราคา โจทก์ทวงถามจำเลยว่าขอผัด ไม่มีที่สิ้นสุด จึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยชำระพร้อมทั้งดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ให้การว่า ไม่เคยประกอบการค้าร่วมกับจำเลยที่ 2 ไม่เคยสั่งซื้อผ้าและเศษผ้าจากโจทก์หรือร่วมกับจำเลยที่ 2 สั่งซื้อและไม่เคยรับของตามเอกสารท้ายฟ้องจากโจทก์จำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองเป็นหุ้นส่วนกันประกอบการค้าหรือแม้ว่าจำเลยที่ 1 จะไม่ได้เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยที่ 2 ก็แสดงตนด้วยกิริยายอมยกเคหะให้จำเลยที่ 2 ดำเนินการค้าจึงต้องรับผิดต่อโจทก์ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกในบรรดาหนี้ของกิจการค้าของจำเลยที่ 2 เสมือนกับจำเลยที่ 1 เป็นหุ้นส่วนด้วย ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าผ้าและดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่า
ไม่เชื่อว่าจำเลยที่ 1 ได้เข้าหุ้นค้าขายกับจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นวินิจฉัยต่อไปถึงความรับผิดของจำเลยที่ 1 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1054 เป็นการพิพากษาเกินไปกว่าที่ปรากฏในคำฟ้อง ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาและถึงแก่กรรม ภริยาได้เข้ารับมรดกตาม ศาลอนุญาตแล้ว
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาเห็นว่า ไม่น่าเชื่อว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันประกอบการค้าดังโจทก์ฟ้อง คดีฟังไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้ร่วมกับจำเลยที่ 2 สั่งซื้อผ้ารายพิพาทจากโจทก์คดีนี้โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันประกอบการค้า โจทก์ย่อมนำสืบพฤติการณ์ต่าง ๆ อันจะแสดงให้เห็นไปได้ว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันประกอบการค้า เช่นว่า จำเลยที่ 1 ได้แสดงตนเป็นหุ้นส่วนกับจำเลยที่ 2 ด้วยกิริยา ดังที่บัญญัติไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1054 ได้ และศาลย่อมยกเหตุนี้ไปประกอบกับพยานพฤติเหตุอื่น ๆ แล้วชี้ขาดว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันประกอบการค้าได้ ไม่เป็นการวินิจฉัยเกินคำฟ้องแต่ข้อเท็จจริงในคดีนี้ฟังไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้แสดงตนเป็นหุ้นส่วนกับจำเลยที่ 2 ด้วยกิริยาพิพากษายืน ยกฎีกาโจทก์
