คำฟ้องและคำให้การ
ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงและตัดสินในข้อกฎหมายดังนี้ ๑. ฟังว่าโจทก์สำนวนที่ ๑,๓ เป็นโอรสกรมพระจันทบุรี ฯ เกิดจากหม่อมอื่นกรมพระจันทบุรี ฯ ทำพินัยกรรมให้โอรสธิดาทั้งหมดอยู่ในความปกครองของหม่อมเจ้าอักษรสมาน เมื่อกรมพระจันทบุรี ฯ สิ้นพระชนม์แล้ว หม่อมเจ้าอัยษรสมานก็ปกครองโจทก์ ศาลฎีกาจึงเห็นพ้องด้วยศาลล่างว่า หม่อมเจ้าอัยษรสมานเป็นผู้ปกครองของโจทก์สำนวนที่ ๑,๓ จึงเห็นว่าจำเลยจะยกอายุความขึ้นตัดฟ้องโจทก์ผู้อยู่ในความปกครองไม่ได้ ๒. เรื่องที่น่าเกี่ยวแก่โจทก์สำนวนที่ ๑ ฟังว่า เดิมเป็นของหม่อมเจ้าบรรสารสนิทได้โอนตีใช้หนี้หม่อมเจ้าอัยษรสมาน ๆ ได้ส่งชื่อโจทก์ในสำนวนที่ ๑ กับโอรส ธิดาอื่นในโฉนดโดยหม่อมเจ้าอัยษรสมานเจตนายกที่ให้แก่ผู้มีชื่อในโฉนด
ศาลฎีกาจึงเห็นว่ากรรมสิทธิ์ที่ดินย่อมโอนจากเจ้าของเดิมมาเป็นของผู้มีชื่อในโฉนดตั้งแต่วันจดทะเบียนตามพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน ร.ศ. ๑๒๗ มาตรา ๓๕,๓๙ เงินค่าเช่านาที่ได้ภายหลังวันโอนจึงเป็นของผู้มีชื่อในโฉนด ๓. เงินมฤดกของหม่อมเจ้าพรพิพัฒน์ซึ่งเป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาของโจทก์สำนวนที่ ๒,๓ นั้น ได้ความว่าหม่อมเจ้าพรพิพัฒน์สิ้นชีพเมื่ออายุ ๑๗ ปี ยังอยู่ในความปกครองของกรมพระจันทบุรี ฯ ผู้เป็นบิดา มฤดกจึงตกได้แก่กรมพระจันทบุรี ฯ ผู้เดียวตามลักษณมฤดกบทที่ ๒๐ พระราชบัญญัติแก้ไข ลักษณมฤดก ร.ศ.๑๒๑ ไม่ลบล้างกฎหมาย ลักษณมฤดกบทที่ ๒๐ ๔. โรงเรือนที่ตรอกสาเกเกี่ยวกับโจทก์สำนวนที่ ๓ นั้นฟังว่า หม่อมเจ้าอัยษรสมานทำนิติกรรมจดทะเบียนขายให้แก่โจทก์โดยเจตนาจะให้ที่รายนี้แก่โจทก์
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาเห็นว่าแม้ความจริงเป็นยกให้ โจทก์ก็ย่อมได้กรรมสิทธิ์ตั้งแต่วันจดทะเบียน ค่าเช่าจากโรงเรือนจึงเป็นของโจทก์ ศาลฎีกาให้หักค่าไฟฟ้าและค่าซ่อมเแซมจากค่าเช่า ค่าเช่าเหลือเท่าใดให้จำเลยใช้ แต่เห็นว่าโจทก์จะเรียกเงินผลประโยชน์ไม่ได้เพราะไม่ได้นำสืบว่า ผู้รักษาเงินเอาไปทำผลประโยชน์อย่างไรได้เท่าใด ๕. เงินที่กรมพระจันทบุรี ฯ รับพระราชทานมารักษาและหาผลประโยชน์แทน โจทก์สำนวนที่ ๒ หมื่นบาท ซื้อแชร์ให้โจทก์เสีย ๒๑๕๐ บาท เหลือนอกนั้นฝากธนาคารได้ดอกเบี้ยร้อยละ ๓ กึ่งถึงร้อยละ ๔ ต่อจากนั้นจะมีการถอนจากธนาคารอย่างไรไม่ปรากฎ แต่ปรากฎว่าเงินรายอื่น ๆ หม่อมเจ้าอัยษรสมานนำไปหาผลประโยชน์ร้อยละ ๗ กึ่งต่อปีขึ้นไป
ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อกรมพระจันทบุรี ฯ สิ้นพระชนม์แล้ว หม่อมเจ้าอัยษรสมานพูดกับโจทก์ถึงเงินรายนี้ โจทก์ทูลให้เอาไว้หาผลประโยชน์ต่อไป และเมื่อหม่อมเจ้าอัยษรสมานสิ้นชีพแล้ว ผู้รับมฤดกคนหนึ่งซึ่งเป็นผู้จัดการมฤดกได้มีหนังสือรับรองหนี้ต่อโจทก์ จำเลยจึงยกอายุความมาตัดฟ้องไม่ได้ และศาลฎีกาเห็นว่าควรคิดค่าผลประโยชน์ให้โจทก์ร้อยละ ๓ กึ่งในอัตราอย่างต่ำที่ฝากธนาคารตั้งแต่วันที่กรมพระจันทบุรี ฯ รับมา ๖. เงินค่าขายที่บ้านถนนสาธรเกี่ยวกับโจทก์สำนวนที่ ๒ ฟังว่าหม่อมเจ้าอัยษรสมานลงชื่อโจทก์เป็นผู้รับจำนองแล้วหลุดเป็นสิทธิแก่โจทก์ภายหลังเก็บค่าเช่าไม่ค่อยได้ โจทก์ถวายคืน หม่อมเจ้าอัยษรสมานจึงโอนที่หัวลำโพงให้แทนโดยใส่ชื่อเป็นเจ้าของร่วมกับผู้อื่น โดยที่หัวลำโพงมีราคามาก แต่ที่ถนนสาธรนั้นไม่ได้โอนคืนมายังหม่อมเจ้าอัยษรสมาน ๆ ได้จัดการโอนขายตรงไปยังผู้ซื้อทีเดียวเพื่อให้เสียค่าธรรมเนียมน้อย ศาลฎีกาจึงเห็นว่าโจทก์ฟ้องเรียกเงินรายนี้ไม่ได้
