Supreme Court Judgment No. 863/2530

พ.ศ. 2530 ศาลฎีกา

Legal principle (summary)

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1293 เป็นบทบัญญัติถึงการเลิกสมาคม และให้ตั้งผู้ชำระบัญชี แต่เมื่อศาลมีคำสั่งเลิกสมาคมแล้ว จะตั้งผู้ใดเป็นผู้ชำระบัญชีได้บ้าง ต้องอาศัยมาตรา 1294 ซึ่งให้นำมาตรา 1251 มาใช้โดยอนุโลม โดยมาตรา 1251 วรรคแรกเป็นบทบัญญัติถึงเรื่องที่จะตั้งผู้ใดเป็นผู้ชำระบัญชีเมื่อห้างหุ้นส่วนก็ดี บริษัทก็ดี เลิกกิจการเพราะเหตุอื่นนอกจากล้มละลาย มิใช่จำกัดเฉพาะคดีที่เลิกโดยหุ้นส่วนของห้าง ฯหรือคณะกรรมการของบริษัท หรือสมาคมลงมติให้เลิก แม้แต่ศาลมีคำสั่งเลิกสมาคมโดยมีผู้ร้องขอตามมาตรา 1293 ก็อยู่ในบังคับของมาตรานี้ และเมื่อห้างหุ้นส่วนบริษัทหรือสมาคมเลิกกัน มาตรา 1251 วรรคแรกกำหนดให้หุ้นส่วนผู้จัดการห้าง หรือกรรมการของบริษัทเป็นผู้ชำระบัญชี ฉะนั้นถ้าเป็นกรณีของสมาคมก็ต้องให้คณะกรรมการของสมาคมเป็นผู้ชำระบัญชี เว้นแต่จะมีข้อสัญญาของห้าง ฯ หรือข้อบังคับของบริษัทหรือสมาคมกำหนดไว้เป็นอย่างอื่นแต่ถ้าไม่มีบุคคลดังกล่าวในวรรคแรก จึงจะนำวรรคสองของมาตรา 1251 มาใช้บังคับ โดยพนักงานอัยการหรือบุคคลอื่นที่มีส่วนได้เสียเป็นผู้ร้องขอให้ตั้งผู้ชำระบัญชี ซึ่งศาลจะตั้งผู้ใดเป็นผู้ชำระบัญชีก็ได้ ศาลชั้นต้นสั่งให้เลิกสมาคมผู้ร้อง ซึ่งสมาคมผู้ร้องยังมีรายชื่อคณะกรรมการที่จดทะเบียนไว้อยู่ และข้อบังคับของสมาคมมิได้กำหนดเกี่ยวกับการตั้งผู้ชำระบัญชีเป็นอย่างอื่น คำสั่งศาลที่ตั้งให้คณะกรรมการของสมาคมผู้ร้องเป็นผู้ชำระบัญชีจึงถูกต้องแล้ว.

Provisions the court ruled on

ป.พ.พ. Section 1293 ป.พ.พ. Section 1294 ป.พ.พ. Section 1251

คำฟ้องและคำให้การ

ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นนิติบุคคลประเภทสมาคม ต่อมามีมติของคณะรัฐมนตรีให้ยุบเลิกกิจการโรงงานกระดาษไทยกาญจนบุรี พนักงานของโรงงานจึงพ้นจากหน้าที่ ซึ่งตามข้อบังคับของสมาคมผู้ร้องระบุว่าการขาดจากสมาชิกภาพของสมาคมเมื่อสมาชิกพ้นหน้าที่ปฏิบัติงานจากโรงงานกระดาษไทยกาญจนบุรี ดังนั้นผู้ร้องจึงไม่มีสมาชิกของสมาคมต่อไป ขอเลิกสมาคม และตั้งผู้จัดการสมาคมเป็นผู้ชำระบัญชี ผู้คัดค้านที่ ๑, ๒, ๓ ยื่นคำคัดค้านการที่จะตั้งผู้จัดการสมาคมเป็นผู้ชำระบัญชีโดยขอให้ตั้งผู้คัดค้านทั้งสามเป็นผู้ชำระบัญชี

คำพิพากษาศาลล่าง

ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เลิกสมาคมสโมสรโรงงานกระดาษไทยกาญจนบุรี และให้คณะกรรมการของสมาคมเป็นผู้ชำระบัญชี ให้ยกคำขอของสมาคมผู้ร้องและผู้คัดค้านที่ขอให้ตั้งผู้ชำระบัญชี ผู้คัดค้านที่ ๑ อุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้คัดค้านที่ ๑ ฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัย

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ผู้คัดค้านที่ ๑ ฎีกาว่า ศาลมีอำนาจตั้งบุคคลใดก็ได้เป็นผู้ชำระบัญชี ไม่จำต้องตั้งผู้จัดการสมาคมหรือคณะกรรมการสมาคมนั้นพิเคราะห์แล้ว เห็นว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๒๙๓ เป็นบทบัญญัติถึงการเลิกสมาคม ส่วนการจะตั้งผู้ใดเป็นผู้ชำระบัญชีต้องอาศัยมาตรา ๑๒๙๔ ซึ่งให้นำมาตรา ๑๒๕๑ เกี่ยวกับการชำระบัญชีห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ห้างหุ้นส่วนจำกัดและบริษัทจำกัดมาใช้โดยอนุโลมสำหรับมาตรา ๑๒๕๑ วรรคแรก เป็นบทบัญญัติถึงเรื่องที่จะตั้งผู้ชำระบัญชี เมื่อห้างฯ ก็ดี บริษัทก็ดีเลิกกิจการเพราะเหตุอื่นนอกจากล้มละลาย มิใช่จำกัดเฉพาะคดีที่เลิกโดยหุ้นส่วนของห้างฯ หรือคณะกรรมการของบริษัทหรือสมาคมลงมติให้เลิกดังที่ผู้คัดค้านที่ ๑ ฎีกา

แม้แต่ศาลมีคำสั่งเลิกโดยมีผู้ร้องขอตามมาตรา ๑๒๙๓ ก็อยู่ในบังคับของมาตรานี้ และเมื่อห้างฯบริษัทหรือสมาคมเลิกกัน มาตรา ๑๒๕๑ วรรคแรก กำหนดให้หุ้นส่วนผู้จัดการห้างฯ หรือกรรมการของบริษัทเป็นผู้ชำระบัญชี ฉะนั้นถ้าเป็นกรณีของสมาคมก็ต้องให้คณะกรรมการของสมาคมเป็นผู้ชำระบัญชี เว้นแต่จะมีข้อสัญญาของห้างฯ หรือข้อบังคับของบริษัทหรือสมาคมกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น แต่ถ้าไม่มีบุคคลดังกล่าวในวรรคแรกจึงนำวรรคสองของมาตรา ๑๒๕๑ มาใช้บังคับ โดยพนักงานอัยการหรือบุคคลอื่นที่มีส่วนได้เสียเป็นผู้ร้องขอให้ตั้งผู้ชำระบัญชี เมื่อมีการร้องขอดังกล่าว ศาลจะตั้งผู้ใดเป็นผู้ชำระบัญชีก็ได้ ดังนั้นตามปัญหาที่ฎีกา

ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อศาลชั้นต้นเห็นควรให้เลิกสมาคมผู้ร้อง และตั้งให้คณะกรรมการของสมาคมเป็นผู้ชำระบัญชีแล้ว ซึ่งทางสมาคมยังมีรายชื่อคณะกรรมการที่จดทะเบียนไว้อยู่ และข้อบังคับก็มิได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น การตั้งคณะกรรมการของสมาคมเป็นผู้ชำระบัญชี จึงเป็นการถูกต้องแล้ว

Result

พิพากษายืน.

Matter details

Panel of judges: สมศักดิ์ จูสวัสดิ์ · ยนต์ พิรวินิจ · ดำริ ศุภพิโรจน์
Lower court: ศาลจังหวัดกาญจนบุรี - นายสมศักดิ์ เนตรมัย
ศาลอุทธรณ์ - นายประศาสน์ ธำรงกาญจน์
Source: กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนก

Search on the Supreme Court site

Facing a similar situation?

Describe your situation for a free initial check, or consult a lawyer who will look at your own facts.

Check my case free Find a lawyer

Judgments on the same provisions

Supreme Court Judgment No. 1582/2528

ป. นายกสมาคมโจทก์ย่อมเข้าเป็นผู้ชำระบัญชีของสมาคมโจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1251 วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา 1294 แม้สมาคมโจทก์ถูกลบชื่อจากทะเบียนแล้ว ตามมาตรา 1249 ก็ให้พึงถือว่ายังคงตั้งอยู…

Supreme Court Judgment No. 8937/2560

เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า บริษัท ซ. หยุดทำการเนื่องจากเกิดความขัดแย้งกันระหว่างฝ่ายผู้ร้องที่ 1 กับฝ่ายผู้คัดค้านที่ 1 ซึ่งเป็นกรรมการผู้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท และต่างฝ่ายต่างไม่ไว้วางใจซึ่งกันและก…

Supreme Court Judgment No. 10525/2558

ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1055 (5) ประกอบมาตรา 1080 ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันเมื่อผู้เป็นหุ้นส่วนคนใดคนหนึ่งถึงแก่ความตาย เมื่อ อ. หุ้นส่วนผู้จัดการของห้างหุ้นส่วนจำกัด ส. ถึงแก่ความตายลงย่อมเป็นเหตุให้ห้าง…

Supreme Court Judgment No. 6917/2558

สาเหตุที่จำเลยที่ 1 ไม่ได้ประกอบกิจการใด ๆ ตามวัตถุประสงค์ที่ได้จดทะเบียนไว้เนื่องจากเกิดความขัดแย้งกันอย่างรุนแรงระหว่างฝ่ายโจทก์ที่ 2 และที่ 3 กับฝ่ายจำเลยที่ 2 และที่ 3 ซึ่งต่างเป็นกรรมการผู้มีอำนา…

Supreme Court Judgment No. 6783/2552

ในขณะโจทก์ยื่นฟ้องจำเลยนายทะเบียนได้ขีดชื่อบริษัทจำเลยออกจากทะเบียนแล้ว อันเป็นผลทำให้บริษัทต้องเป็นอันเลิกกันแต่เมื่อการเลิกโดยเหตุที่นายทะเบียนขีดชื่อนั้น เป็นการเลิกโดยเหตุอื่นนอกจากล้มละลาย จึงต้อ…

Judgments are provided for research. Every case turns on its own facts and this is not legal advice for your matter; the authoritative version is the Supreme Court's.